zaterdag 10 mei 2008

Zwartboek Uitzetcentrum Zestienhoven - mei 2007

Verslag kerkdienst donderdag 3 mei 2007

Er is nieuws: de bajesboot in Dordrecht heeft sinds 2 mei voor maximaal 496 mannen zijn poorten geopend. De ‘doelgroep’ zal bestaan uit `vreemdelingen die geen verblijfsrecht (meer) hebben in Nederland en daarom het land moeten verlaten`; althans volgens justitie.

Symbolische sluiting toegangspoort Dordtse bajesboot Er werd op 1 mei gedemonstreerd tegen die boot. Er was een picketline, er waren spandoeken, er waren borden met ´Geen gekloot, weg met die boot´ en de toegangspoort werd symbolisch met wit-en-rood afzetband gesloten.

Helaas, de boot is toch geopend… Dientengevolge heeft de geestelijke verzorger uit Kongo nu dan eindelijk zijn eigen werkplek, dientengevolge hebben wij nu een nieuwe geestelijke verzorger: een dominee. Hij is voor driekwart verbonden aan de bajesboten in Rotterdam, en nu dus voor het restant bij ons op Zestienhoven. Hij gaat om en om met de oude geestelijke verzorger de diensten draaien.

Er waren weinig mensen in de dienst. Zou dat komen omdat Dordrecht nu open is? Het lied: ‘He’s got the whole world in his hand’ was vandaag populair, de mensen konden er maar geen genoeg van krijgen en zongen het nog toen ze al weggeleid werden naar hun afdelingen.

Het was behoorlijk warm en uiteraard kon er geen raam open.

Over die warmte werd ook geklaagd door de Nigeriaanse man naast mij. De gemoederen lopen hoog op als iedereen het niet meer uithoudt van de hitte en er geen greintje ventilatie mogelijk is. Ook in de luchtkooien is geen afdakje, zodat mensen zelfs buiten geen verkoeling kunnen vinden.

De man uit Nigeria krijgt veel te weinig te eten. Er is één warme magnetronmaaltijd per dag, om 16.30 uur krijgen de mensen brood voor ’s avonds en ’s morgens tegelijk. Dat zal wel lekker uitgedroogd zijn ’s ochtends.

Mensen worden al om 16.30 uur ingesloten voor de nacht. Let wel, dat is dus tot de volgende morgen na 8.00 uur. Dat is dus ruim vijftien en een half uur, zonder enig programma behalve tv-programma’s.

Nog een klacht: hij zit al een tijd samen met een man die rookt in de cel, terwijl hij dus niet rookt. Klachtenbriefjes hebben nog niets opgeleverd. De personeelsleden liegen toch altijd dat ze barsten over de regels! Ik zou het afdelingshoofd er wel eens mee willen confronteren!

Ik vroeg de man uit Nigeria of hij een goede advocaat heeft. "God is de beste advocaat," zei hij. Oké...

Sinds een paar weken zie ik een jongen met een rode hoofddoek in de kerkdienst. Ik heb iedere keer geprobeerd hem aan te spreken, maar het is me niet gelukt om contact met hem te leggen. Ik heb het gevoel dat hij me niet vertrouwt.
Vandaag merkte ik dat hij aan het doordraaien is. Terwijl ik aan het praten was met een man uit Kongo, kwam de jongen met de rode hoofddoek ertussen, ging ruzie maken en dreigen. Dat krijg je dus als mensen lang in vreemdelingenbewaring zitten...

Ik sprak ook nog met een man uit Suriname die was opgepakt omdat hij zonder licht en zonder de ‘juiste’ papieren fietste. Toen kwamen er oude boetes uitrollen, die hij eerst uitzat in Tilburg, waarna hij tot ongewenst vreemdeling is verklaard. Daarom zit hij nu in Zestienhoven.

Een oudere vrouw uit Indonesië vroeg een verzoeknummer aan, omdat haar tante was overleden. Ik vond het triest, temeer daar ze niet in de gelegenheid gesteld werd naar de begrafenis te gaan….

De nieuwe dominee was vandaag komen kennismaken. Het leek alsof hij op screenings-missie was, want hij dook boven op me om uit te vinden wat ik zoal doe als bezoeker.

Ik voel het al aankomen: dit is zo’n man die wil dat bezoekgroepleden louter en alleen functioneren als verlengstuk van de geestelijke verzorging. Bemoei je nergens mee, bespreek alles met ons. Dat kan nog leuk worden! Over twee weken is hij er weer.

Hij was stiekem aan het meeluisteren naar wat ik zei tegen de gevangenen. Ongetwijfeld heeft hij me opruiende taal horen uitslaan, zo van: “Er was een actie!”, en: “Het is een schande zoals jullie behandeld worden”. Dat is niet bepaald volgens de regels van de geestelijke verzorging op de bajesboten, maar als ik alleen maar mag roepen: “Wat fantastisch dat ik dit mag delen met deze prachtige mensen!” houd ik er acuut mee op.

De ruimte waar de dienst wordt gehouden heeft nog een zijkamertje (met onder andere een wc). Daar zit een deur in, waarop sinds enige tijd een spiegelraam geplakt is, waardoor je een one-way-screen-effect krijgt. Ik ontdekte halverwege de dienst dat die deur dicht was. Dat beviel me niet , dus ging ik hem openzetten.

Na afloop informeerde de dominee waarom ik dat deed:
“Had je het warm?”
“Nou, ook wel,” zei ik, “maar ik doe het vooral omdat het een one-way-screen is.”
“Wat is daar mis mee?” vroeg hij.
“Dat is niet zo privé.” legde ik uit.
“Nee, maar dat is voor de veiligheid.” vond de dominee nodig om uit te leggen.
Ik wou nog vragen: voor wiens veiligheid, maar ik hield me in.

De dominee wilde iedereen één kaakje geven. Ik ging gelijk nog een pak kaakjes openmaken en zei: “Ze mogen er best meer van mij”.
“Nee nee, we beginnen met één.” zei hij.

Kijk, iemand die zo begint, die gelijk zijn eigen regels wil opleggen en niet als een normaal mens even de boel aankijkt en zich aanpast, dat kan alleen maar ellende opleveren - althans met mij - althans voor mij, want daar zal het wel op uitdraaien.

Ik keek na afloop van de dienst uit het raam en zag de afdelingshoofden hun gebruikelijke lunchbezigheden uitvoeren op de parkeerplaats, namelijk zwamneuzen over auto’s en eraan sleutelen. Dat vertelde ik aan een ander lid van de bezoekgroep.
De dominee kwam er even later op terug met: “Zo, wat jou allemaal niet opvalt! Jij kijkt zeker vaak naar buiten!”.
Ik: "Ja, ik kijk altijd naar buiten. Als ik hier zou zitten zou ik dat ook doen." (De enige plek om mensen buiten het centrum te zien is nota bene vanuit die kerkdienstruimte!)

Elke eerste zondag van de maand wordt er een wake gehouden bij Zestienhoven. Wij van de bezoekgroep zijn daar meestal ook. De dominee wilde er wel eens wat meer van weten: “Waar worden de wakes gehouden?”
“Wanneer?”
“Doe jij ook mee?”
Ik wilde hem uitnodigen: “Komt u ook?”
Hij: “Nee, los van of ik het zou willen, het mag niet van mijn baas”. En dan neem ik aan dat die baas niet God is...

Bovendien vertelde de dominee mij nog dat ik te snel spreek en ik heb gelijk een verbod gekregen: ik mag niet met mensen over hun rechtszaak praten, want "daar heb ik geen verstand van."
“Nou,” zei ik, “ik doe dit werk al meer dan een jaar hoor”.
“En ik doe dit werk al meer dan twintig jaar”, antwoordde hij.
Toen waren we uitgepraat.


Donderdag 10 mei 2007

Vandaag had ik een gesprek met de secretaresse van de Commissie van Toezicht waar het uitzetcentrum onder valt.
Ik besprak het probleem dat bij het uitchecken mensen nogal eens (al dan niet waardevolle) spullen missen. De Commissie van Toezicht was zich bewust van het probleem, maar zij kenden in het centrum alleen gevallen van weggeraakte kleding en van gestolen waardevolle voorwerpen. De secretaresse deed het voorkomen alsof eigenlijk alleen gevangenen stelen, en dan ook nog eens van elkaar.

Wat moet je doen als je met minder spullen het centrum verlaat dan je er bent in gekomen?

1. niet tekenen voor ontvangst
2. je naam, adres en telefoonnummer achterlaten
3. officieel en binnen een week een klacht indienen
Punt 2 en 3 zijn natuurlijk voor bijna niemand die uitgezet wordt haalbaar, dus misschien is het daarom dat er zo weinig klachten binnenkomen bij de Commissie.
De secretaresse geloofde niet dat er wordt gesjoemeld met spullen die bij binnenkomst in een dichtgesealde envelop worden gedaan. Helaas is dat nou juist de klacht van bijvoorbeeld Yildiz.

De klachtenprocedure gaat als volgt:

Gevangenen kunnen de bij de commissie klachten indienen. De klachtenformulieren moeten in een brievenbus op de afdeling gedaan worden. De instelling leegt wekelijks de bus en faxt de briefjes naar de commissie, die er vervolgens, naar eigen zeggen, héél serieus op in gaat en de klachten onderzoekt.

Een lid van de commissie bezoekt eens per week het centrum. Hij of zij gaat dan de afdelingen af en kijkt bijvoorbeeld of "mensen in de iso het wel naar hun zin hebben.", zoals de secretaresse het uitdrukte.
“Hoezo, naar hun zin?” vroeg ik verbijsterd. ”Dat kan toch helemaal niet?”

Het blijkt dat mensen in de iso naast bijbel of koran ook tijdschriften en boeken te lezen moeten krijgen. Dat is de eerste keer dat ik dat hoorde! Ik was afgelopen zaterdag tijdens de open dag van justitie op bezoek geweest in een PI ergens in het land, en daar moesten de geïsoleerden bijbel, koran en tijdschriften verdienen, door zo weinig mogelijk de aandacht van het personeel te trekken.

Verder vertelde ze dat er bij de commissie een vraag was neergelegd door een groep mensen van buiten, die graag naast onze bezoekgroep bezoeken wilde gaan afleggen. De directeur heeft daarop geïnventariseerd of er daarvoor belangstelling bestond bij de gevangenen, maar dat bleek niet het geval (Tsss!). Meer bijzonderheden heb ik niet gekregen.


Verslag kerkdienst donderdag 17 mei 2007

Ik hoorde vandaag dat mensen die hun uitzetting frustreren naar Schiphol-Oost worden gebracht. Daar wacht hen een speciale afdeling vol met isolatiecellen waar ze net zo lang in blijven tot ze zo murw geworden zijn dat ze meewerken.

De vrouw uit Mongolië is weer terug. Ze is een paar maanden in Kamp Zeist geweest. Daar heeft ze het heel slecht gehad. Ze sliep in een cel met zes vrouwen, waarvan een die nogal eens sloeg en stompte. Het enige alternatief was een cel met rokers, terwijl zij zelf niet rookt.
Ze heeft nog steeds bloedingen, de dokters doen er niet veel aan. Ze weet niet hoe haar zaak er nu precies voorstaat. Ik heb beloofd haar advocaat te bellen.

Ze vertelde me dat ze absoluut niet uitgezet wil worden, ze heeft veel te veel geld, tijd en energie in Nederland gestopt. Ze wil best wel naar een ander Europees land, maar ja, zo doen we dat niet bij de IND natuurlijk. Zal ik haar wel of niet vertellen over de cellen in Schiphol-Oost? Wat een dilemma! Ik durf het haar niet te zeggen.

Wilson is een van de slachtoffers die de Schipholbrand overleefd hebben. Ik zag hem op de valreep en had net tijd genoeg om mijn telefoonnummer te geven. Later vandaag belde bij me om te vertellen dat hij de hele tijd nachtmerries heeft, waarin hij denkt dat hij stikt.

Onze vriend met het hoofddoekje (nu zonder hoofddoekje) was leuk aan het rappen, zo van:
alle Nederlanders zijn gek
ze hebben geen respect.
‘Alle Nederlanders’ is overdreven, maar vanuit zijn perspectief bekeken kan ik me het voostellen.
‘Geen respect’ gaat in elk geval op voor sommige bewakers - en dan kan de geestelijke verzorger tijdens het gebed wel vragen om een respectvolle behandeling van de bewakers, maar dat gebed is mooi nog niet verhoord!

Het volgende voorbeeld illustreert dat: de jongen met/zonder hoofddoek en een Rus stonden vandaag in het zijkamertje te wachten tot de WC vrij kwam. De enige bewaakster op de gang zag dat en piepte haar collega’s. Waarom? Gevangenen mogen niet in dat zijkamertje zijn, ook niet om naar de WC te gaan.

Onmiddellijk dook de bewaker met de kale kop op en sleurde de Rus min of meer naar buiten. Ik wou mijn getuigenverklaring geven, dus ik ging ook naar de gang. Daar stonden inmiddels zeker vijf bewakers, die mijn lezing “Ik weet niet wat jullie denken , maar hij wilde alleen naar de WC” niet echt serieus namen.
Ik moest maar weer naar binnen, en "Maakt u zich maar geen zorgen mevrouw, het komt allemaal goed." Ik was natuurlijk onmiddellijk gerustgesteld. De geestelijke verzorger kwam er ook nog bijstaan, maar deed verder niets.

Diezelfde man met de kale kop greep een van ons bij zijn arm en beet hem toe: “Jij? Welke afdeling?"
Ik ga eens naar zijn naam vragen, kijken of ik een klacht over hem kan indienen.


Verslag gesprek met Wilson, dinsdag 22 mei 2007

Wilson, 31 jaar, afkomstig uit Nigeria, is een overlevende van de Schipholbrand. Hij vertelt me hoe hij de brand ervaren heeft:

Brand in uitzetcelHij zit in Schiphol-Oost in afdeling J als hij wakker wordt van geloop, geschreeuw, geroep en gegil op de gang.

Het luikje van zijn celdeur gaat open en andere gevangenen roepen dat er brand is, roepen dat de deuren open moeten.
Hij vraagt de bewakers, twee in getal, onder de twintig, of ze zijn celdeur open willen maken.

Dat "kan niet" - in eerste instantie tenminste.
Pas nadat de rook al in zijn cel staat en hij flink veel kabaal maakt door tegen de deur te trappen, wordt zijn celdeur geopend.

De gevangenen willen naar buiten via de deur die naar de luchtkooien gaat. Dat wordt niet toegestaan. Ze mogen ook geen andere mensen uit hun cel halen – de bewakers geven hun sleutels niet uit handen.

Hierdoor duurt het lang voordat iedereen op de gang is. De marechaussee sluit iedereen op in de recreatieruimte. Er ontstaat paniek, waarop de marechaussee een wapen op hen richt, teneinde de gevangenen te dwingen te doen wat de marechaussee wil.
Uiteindelijk mogen de gevangenen van de afdeling af, per twee tegelijk. Ze krijgen handboeien om en worden afgevoerd naar een van de grotere luchtkooien.

Wilson wordt na deze nachtmerrie naar de bajesboten in Rotterdam gebracht, waar hij na twee maanden een rechtszaak krijgt en wordt vrijgelaten.

Helaas voor hem heeft hij een strafblad: een jaar gevangenisstraf in Zwaag. Hij had in hoger beroep mogelijk vrijspraak kunnen krijgen, maar hij is niet in hoger beroep gegaan. Een hoger beroepprocedure duurt lang, en hij zou al vrij zijn als zijn zaak voor zou komen. Hij besloot toen, achteraf dom, om de straf gewoon uit te zitten, met als resultaat dat de straf onherroepelijk is en hij geen verblijfsvergunning kan krijgen. Zijn advocaat ziet geen enkele mogelijkheid om uitzetting te voorkomen.

Hij is nu opgepakt bij een razzia van de politie in Amsterdam, bij een café naast een belwinkel. De politie vroeg om papieren, Wilson ging mee naar het bureau om zijn vingerafdrukken te laten afnemen en een aantal uren later werd hij al op transport gezet naar Zestienhoven.

Wilson heeft in Zestienhoven een cel voor zich alleen. Hij voelt zich na insluiting om 16.45 uur (tot 8.00 uur de volgende morgen) heel eenzaam. Na de broodmaaltijd valt hij in slaap, tot hij om een uur of elf, twaalf ’s avonds weer wakker wordt van voetstappen op de gang – ronde van de bewakers. Hij doet dan vervolgens de hele nacht geen oog meer dicht. Hij heeft nachtmerries, hoort geroep en gegil, hij denkt dat hij stikt.

Overdag is hij doorlopend buiten in de kooi. Hij is bang dat er binnen iets zal gebeuren en dat hij dan niet naar buiten kan.

Hij is bij de dokter geweest voor medicijnen, maar hij vertrouwt niet wat hij krijgt. Hij is bang voor medicijnen die hem drogeren. Ook voelt hij zich duizelig na het brood eten. Hij heeft medicijnen in zijn locker, maar daar mag hij niet bij.

Het ziet er naar uit dat Wilson onoplosbare problemen heeft (and more to come). Volgens zijn advocaat zal de IND hem niet laten blijven. Vreemdelingen met een strafblad worden gewoon uitgezet, punt uit. In zijn geval misschien naar Spanje, omdat hij daar al eerder schijnt te zijn geweest.


Verslag kerkdienst donderdag 24 mei 2007

Vandaag was de eerste keer dat we de nieuwe dominee solo mochten meemaken.

De kaarten bleken reeds geschud: de dominee is de baas en dat moet vanaf het begin duidelijk zijn. Niks kat uit de boom kijken, niks aanpassen - ja, wij aan hem.

De dominee probeerde ons gelijk af te richten als gehoorzame hulpjes/slaafjes.
Wij kregen diverse bevelen naar ons hoofd.
”Zet de stoelen neer!”
“Ruim de kerkzaal op!”
“Vouw de liturgieboekjes!” (ik deed het niet naar zijn zin, en hij zei: “poppoppop!” – de onbeschaamdheid!)
“Jullie gaan de teksten lezen!” droeg hij ons op. Ik zei dat ik geen Bijbelteksten wilde lezen. “Kán je soms niet lezen?” vroeg hij toen...
Dit belooft niet veel goeds!

De dominee is van mening dat de mensen hier op Zestienhoven zitten om uitgezet te worden en absoluut niet om geholpen te worden die uitzetting eventueel tegen te gaan. Hij toonde zich dan ook niet blij met onze telefoonkaarten-uitdelerij, onze hulp bij advocatenproblemen en andere gegevens die we soms uitwisselen met de gevangenen, zoals het geven en vragen van namen.
"Voor dit soort dingen," zo zei hij, "zijn er mensen die in het centrum werken." (Dat die dat soort dingen niet doen, vergat hij erbij te zeggen).
De dominee is voor de geestelijke verzorging. Wij zijn de ondergeschikten van de geestelijke verzorging.

Wait for the kingdom of God Het thema van de preek was: ’olie’.
De dominee vindt dat christenen flexibel moeten zijn, als "door de olie gesmeerd." Citaat, opgetekend uit de mond van de dominee:

"We have to go with the flow. When the guards tell you to go upstairs, you obediently go. Because these things are not important - we (Christians) wait for the kingdom of God.”

Het is duidelijk wat voor vlees we in de kuip hebben met de dominee. Autoritair, paternalistisch en gezagsgetrouw.

Ik houd mijn hart vast!

Wat verder ter tafel kwam:

De vorige keer was er een vrouw in het centrum, die net een miskraam achter de rug had. Ze is nu veranderd in een zombie. Zou ze een beetje teveel medicijnen hebben gekregen misschien?

De twee mannen waarvoor ik vorige week in de bres probeerde te springen (de jongen met het hoofddoekje en een Rus) zijn op rapport gezet door de kale bewaker. Ze zijn nu in de iso.

De reden voor de maatregel: de bewaakster die op de gang zat, dacht dat ze probeerden uit te breken. Belachelijk! Ik denk dat je dat raam nog wel kapot kunt slaan met een stoel of een tafel, maar dan moet je nog wel naar beneden springen. Om dan (met twee gebroken enkels) terecht te komen pal voor het portiershokje. En hoe kom je daar dan ongezien weg in dat gebied? Mission impossible.

Winston heeft een zitting op 29 mei.

De vrouw uit Mongolië schijnt toch het land uit te moeten, ze heeft waarschijnlijk een laissez-passer gekregen van de Mongoolse autoriteiten. Mijn adviezen, doorgekregen van haar advocaat, begreep ze niet. Ik heb de geestelijke verzorger ingelicht en die gaat het nu (in zijn beste Engels) proberen.


Verslag kerkdienst donderdag 31 mei 2007

Na de problematische start met de dominee van afgelopen week kwam het niet als een enorme shock, maar toch wel als een onaangename verrassing, dat degene die ons vanmorgen aanmeldde bij de dominee van hem te horen kreeg dat een collega-bezoekgroepslid en ik niet langer welkom zijn tijdens zijn diensten. Wat fijn dat de dominee zo snel zijn oordeel klaar heeft – dat zal hem van pas komen in zijn werk!

Waarom wil hij ons niet meer zien?

Hij gaf de volgende uitleg: we gedragen ons als Amnesty International of als de Flying Dokters. We delen maar in het wilde weg telefoonkaarten uit, we bemoeien ons met advocaten, we gedragen ons veel te familiair met de gevangenen. We geven ze valse hoop, waardoor ze opstandig worden, vervolgens in de iso belanden en dat is dan ónze schuld. Right.

Maar omdat we nu eenmaal al aangemeld waren mochten we voor deze ene keer toch nog komen. Daar hadden we echt zin in!

Nadat we uit onszelf de stoelen hadden klaargezet, een klus die de dominee deze keer geheel en al voor ons had bewaard, werd ons gevraagd (nou, gevraagd...) of de kaarsjes al gecheckt waren.
“Moeten wij dat doen?” vroeg mijn collega.
Ja, dat is kennelijk een leuk en belangrijk werkje voor de bezoekgroep.
“Kunnen we even praten?” vroeg ik.
Even dan.

Het resultaat:

- Telefoonkaarten uitdelen mag niet. De dominee deelt de kaarten uit, hij beslist wie wel en niet krijgen.
- Druk doen mag niet. Er dient rúst te zijn voor en tijdens de kerkdienst.
- De dominee is verantwoordelijk voor ons doen en laten (tijdens onze aanwezigheid in het centrum).
- Ons hoofddoel dient het bijwonen van de kerkdienst te zijn.
- Wij mogen ons voortaan niet zomaar met advocaten bemoeien. Als dat nodig is, doet de dominee de intake, en bepaalt wie iets mag gaan betekenen voor de mensen binnen.

Eigenlijk heeft hij trouwens tijd genoeg om het allemaal zelf te doen.

“Waarom toch zo argwanend dominee, we doen toch niks?" vroeg ik onschuldig, “Ik mag toch wel met de mensen praten! Ik ken Winston al langer en sommige mensen zijn oude bekenden!"
Toen kwamen de mensen binnen - een heleboel overigens deze keer.

Wij gingen toch leuk handen geven, en ik omhelsde zelfs mijn 'goede vriend' Winston en kuste de Mongoolse vrouw. De dominee keek met argusogen toe….

Tijdens de dienst spoorde de dominee de mensen aan mee te zingen, maar wel graag zacht. Gelukkig kende niemand de liederen, dus dat was niet zo moeilijk. Er waren zelfs mensen die helemaal niet mee zongen - ook niet verwonderlijk, als je gezangen uit Wales uitkiest. De kans dat je Kelten in je dienst hebt in een uitzetcentrum is toch wel 0% namelijk.

Na afloop, nadat we de stoelen weer mochten opruimen voor hem, mochten we napraten in zijn kamer. Hij vertelde te houden van symbolen, hij vergeleek Jezus met het 'lam gods', dat gewillig op zijn slachting lag te wachten.
Komt die zienswijze even goed uit als je in een uitzetcentrum werkt!

Een Marokkaans meisje wilde graag dat de dominee ook iets in het Nederlands zou zeggen. Ze begon er even later over hoe erg het was dat mensen zonder papieren zomaar lang in detentie konden worden gehouden, waarop de dominee haar op beide opmerkingen tegelijk pakte door te zeggen: "Ik kan niet tegen moeilijke vragen."
En: "Als ik Robbie Williams opzet dan versta je ineens wél Engels."

Citaten uit de preek:

"Gevangenschap is moeilijk, maar vrijheid is net zo moeilijk."
"Wij zijn hier allemaal gelijk" (gevangenen, bewakers, geestelijke verzorging, vrijwilligers...)


Jaja, we hebben hier te maken met een dominee met een mindere mate aan invoelingsvermogen, die met dit soort opmerkingen verbijsterde blikken van de gevangenen naar elkaar oproept. Per slot van rekening, gevangenschap is toch écht moeilijker dan vrijheid, en een gevangenis is bij uitstek een plek van óngelijkheid!

Het resultaat van deze zinsneden is trouwens dat er een sfeer van ‘laat maar lullen’ ontstaat, waardoor veel mensen de behoefte gaan voelen tot ouderwets keten - zoals ondergetekende.
Ik heb me echter nogal ingehouden, omdat dat anders zou worden uitgelegd als opruien, wat natuurlijk fataal zou zijn voor mijn lidmaatschap aan deze fantastische bezoekgroep.

Humor van gevangenen onderling in Zestienhoven:
Als je dit of dat niet doet, dan: "Go back to your own country!"

Na afloop heb ik even gepraat met het interpellerende meisje, Fatima, uit Marokko. Ze heeft net een half jaar in Noorderzand in Heerhugowaard (voor vrouwen en kleine kinderen) gezeten. Daar was het een paradijs vergeleken met hier bei Uns. Daar kunnen ze zelf koken, ze kunnen meer naar buiten, er is meer te doen...

Winston had ik eerder vandaag apart gesproken, Hij vertelde dat hij nog geen geld had gekregen.
Dat gaat dan zo: maandag (uitbetaaldag) was 2e pinksterdag, dinsdag was Winston op transport, woensdag werkt de man met het geld niet, zodat hij zijn 7,50 uiteindelijk pas donderdag kreeg. Dat is best rampzalig als je het met 7,50 moet doen.

Ook had hij een aantal dagen alleen vegetarisch eten gekregen, terwijl op zijn celdeur toch echt staat dat hij vlees eet. Dat lijkt een beetje gezeur, maar als je gevangen zit is eten ongeveer het belangrijkste wat er op zo’n dag gebeurt. Daar wordt naar uitgekeken.

Ik had vrijdag jl. voor hem geshopt bij de Zeeman, want hij was zo van de straat opgepakt en heeft dus niet meer kleren in Zestienhoven dan hij aanhad. Ik had de kleding gelijk dezelfde middag gebracht, en hoewel ze zeiden dat ze het direct gingen brengen, heeft hij tot woensdagmiddag moeten wachten tot hij een schone onderbroek aan kon doen. Dat soort dingen!

Winston ging bij binnenkomst met veel mensen handen schudden.
“Waar ken je al die mensen van?” vroeg ik.
Hij kende ze nog van Schiphol-Oost en de bajesboten. Het is dus heel belangrijk je te realiseren dat de kerkdienst zeker een sociale functie heeft, anders zien mensen alleen diegenen die op hun afdeling zitten.

Toen we naar huis gingen heeft de dominee niet gezegd dat we nu nooit meer mogen komen, dus ik neem aan dat we een laatste kans hebben gekregen.


Janneke, Mei 2007.

Zwartboek Uitzetcentrum Zestienhoven - april 2007

Verslag kerkdienst donderdag 5 april 2007

Toen ik vandaag aankwam bij Zestienhoven zag ik een vrouw voor het centrum op het gras zitten. Ze had een grote koffer bij zich. Ik ging naast haar zitten en de vrouw, Marijke, vertelde me het volgende verhaal:

Haar zestigjarige vriendin Yildiz zit in het centrum en wordt binnenkort uitgezet naar Turkije. Bij haar arrestatie had ze niet al haar kleding kunnen meenemen. Marijke had beloofd haar kleren naar Zestienhoven te brengen, wanneer ze op bezoek zou gaan. Dat was dus vandaag.
Door miscommunicatie met de portiers verliep het inchecken van de bagage uiterst traag. Marijke moest intussen dringend naar de WC en vroeg dus waar de WC was.
De portiers zeiden: "Boven!". Maar voor ze daarheen kon, zou het te laat zijn, want ze heeft chronisch last van haar blaas. Gelukkig is ze op dit soort situaties voorbereid en heeft ze altijd een lege plastic pot bij zich. Marijke besloot buiten de plastic pot te vullen.

Dit gedaan hebbende, wilde Marijke daarna de pot legen, maar per ongeluk kwam de inhoud tegen de buitenmuur van het centrum. De bewakers zagen dat en werden vreselijk boos, want ze dachten dat ze het expres had gedaan, als protest.
Uitleg over dringende nood mocht niet baten. Wel kreeg Marijke een lesje in goede manieren van de ‘heren’.. Gevolg was dat Marijke het centrum uitgegooid werd en nooit meer naar binnen zou mogen. Een beslissing van de directeur, aldus de portiers.

Marijke had nog een probleem: ze had sleutels willen afgeven die pasten op een koffer die Yildiz wél meegenomen had.
"Geef maar aan mij", zei ik. Ik pakte de sleutels aan en stak ze in mijn zak, met het idee: die geef ik aan die vriendin, of anders aan de geestelijke verzorger. Maar, dacht ik toen, stel, dat lukt niet, wat dan? Wat moet ik dan met die sleutels?
Gelukkig had Marijke een visitekaartje met haar adres erop. Het kaartje stak ik ook in mijn zak.

Binnen tien tellen kwam er een bewaker naar buiten (we zaten nog steeds op het grasveld voor het centrum). Deze sommeerde mij te vertellen wat Marijke mij had gegeven. Het was natuurlijk uiterst verleidelijk om te zeggen: "Gaat je geen moer aan!", maar ja, je wilt naar binnen dus wat doe je? Ik dacht: níet die sleutels, dus ik gaf Marijke’s visitekaartje.
Daarop zei de bewaker triomfantelijk: "Dit mag u niet invoeren!"
Ik: "Hoezo niet, dit is een kaartje!"
Hij: "Mag niet!"
Ik: "Het is een gewoon een kaartje!"
Hij: "Ik ga het binnen aan de directeur laten zien!"
Bewaker af.

Later kwam hij weer naar buiten en moest met tegenzin melden dat ik dat kaartje toch mee naar binnen mocht nemen. De sleutels heb ik binnengesmokkeld en aan de geestelijke verzorger gegeven, want Yildiz was niet in de kerkdienst.
Nee, want die zat dus tevergeefs op haar bezoek te wachten.

Het blijkt dus dat de portiers zelfs mensen búiten het centrum in de gaten houden middels camera’s, waarmee goed ingezoomd kan worden!

Na afloop van de dienst praatte ik met twee vrouwen, waarvan er een uit Mongolië kwam. Ze liet me een foto zien van haarzelf met een lief klein meisje - haar dochtertje, nu bij een vriendin in Groningen. De vrouwen vertelden dat ze slecht worden behandeld. Ik kon dat onmiddellijk constateren, want een kale bewaker wilde dat de vrouwen meekwamen en deed dat op de volgende uiterst onbeschofte en vernederende manier: hij gooide zijn kin omhoog. Meerdere malen, zwijgend.

Hij bleek overigens wel over een stem te beschikken, want ik hoorde hem tegen een mannelijke gevangene die meehielp de stoelen op te stapelen op neerbuigende toon zeggen: "Zie je wel dat je het wel kan?".
Ik ging demonstratief op de kale letten, maar hij volhardde in zijn neerbuigende houding. Hij had overduidelijk lak aan het feit dat ik het allemaal zag, hetgeen aangeeft hoe normaal hij zijn eigen gedrag kennelijk vindt.

Ik meldde aan de geestelijke verzorgers dat de kale de mensen kwalijk bejegent.
"Hoezo?" vroegen ze verbaasd. "Op de afdeling is hij heel aardig!"
Ja hoor! En zondag komt de paashaas.

Ik ben er inmiddels achter dat de slippers die de mensen in het centrum kunnen kopen niet gratis zijn, zoals een terugkeerfunctionaris ons had proberen wijs te maken. Ook kosten ze niet de anderhalve euro die een afdelingshoofd ons op de mouw probeerde te spelden, maar in werkelijkheid 3,50 als je ze aanschaft in vreemdelingendetentie. Dat is veel als je maar 7,50 zakgeld per week hebt.

Tenslotte: toen de bewakers de mensen kwamen halen, bleek er een gevangene een rol kaakjes achterovergedrukt te hebben.
Een geestelijke verzorger ontdekte het, en meldde het aan de andere geestelijke verzorger. Deze holde vervolgens achter de groep aan en vroeg ONDER DE OGEN VAN DE BEWAKERS die rol terug.
"Waarom??" vroeg ik, toen ik het merkte.
"Ja, anders krijgen wij de schuld als die rol onderschept wordt!"
"Ja," zei ik, "en nou is die man dus waarschijnlijk al richting isolatiecel!"
Lekker gedaan heren!


vrijdag 6 april 2007

Ik ben boos op de geestelijke verzorger. In een mailtje aan een ander lid van de bezoekgroep schrijft hij dat hij ervan overtuigd is dat portiers bezoekgroepmensen niet bewust ‘treiteren’. Uit gesprekken met portiers, afdelingshoofden en directie personeel zou hem daar niets van gebleken zijn.
Hij gelooft dus niet ons, maar hen! Ik hoop maar dat hij niet ook automatisch de kant van de bewakers kiest, als die iemand de isolatiecel in gegooid hebben….


Verslag paasdienst zondag 8 april 2008

Ik ben net terug van een ingelaste kerkdienst in Zestienhoven, vanwege Pasen. Er was trouwens niet alleen een paasdienst, er was zelfs buiten een paasdemonstratie!
Zo’n tien mensen vanuit een kerk wilden bloemen aan komen bieden aan de mensen die vastzaten, maar dat werd uiteraard geweigerd. Ze zijn toen maar buiten op het parkeerterrein gaan staan.

Ze hadden een groot kartonnen ei bij zich waarop te lezen viel: "Nieuw leven, ook voor illegalen in Nederland" en borden die samen de tekst vormden: "Onschuldige mensen opsluiten: pardon? pardon!", en: "Deze bloemen zijn voor jullie maar ze mogen niet naar binnen".

Later werd de groep het terrein afgestuurd: de demonstranten moesten achter de hekken gaan staan. Een van de bewakers bleef bij ze - om ze in de gaten te houden zeker. Tevens trok de groep veel bekijks van andere bewakers en van de marechaussee (Kmar).

Ook de mensen in de kerkdienst kwamen er op een gegeven moment achter, dat er wat gaande was. Iedereen werd er erg blij en enthousiast van, eindelijk eens een teken van medeleven! Er werd heel wat gezwaaid over en weer.

De geestelijke verzorger moest op een gegeven moment op de gang komen. Hij is waarschijnlijk op het matje geroepen door de bewaking, want hij kwam met een hele rooie kop weer binnen... Het zal mij benieuwen of ik er persoonlijk nog iets van hoor: dit is al de tweede keer dat er actie is, terwijl ik ook rondloop.

Verder heb ik nog gesproken met Yildiz. Ze vindt dat ze slecht behandeld wordt en denkt dat ze wordt gestraft voor wat haar vriendin Marijke heeft gedaan (urine tegen de muur van het centrum morsen). Volgens mij krijgt ze gewoon de standaard behandeling, maar het is ongetwijfeld waar dat die behandeling zwaarder valt als je al zestig bent.

Scheur OnderbroekZe hebben haar een week lang laten vragen om schone sokken en schone onderbroeken uit haar eigen voorraad; ze heeft het moeten doen met papieren scheuronderbroeken.

Ze moet haar cel delen met een meisje van negentien uit Ghana, Esi, die de hele tijd naar kinderprogramma's op de tv kijkt. Yildiz wordt daar gek van, vooral 's avonds, en Esi wordt 's nachts gek van de Turkse omdat die de hele nacht ligt te snurken.

Beiden hebben elke dag een briefje ingevuld met verzoek om eigen cel. Er staan er meerdere leeg in hun unit, dat weten ze, maar dat maakt het afdelingshoofd niet uit: ze blijven tot elkaar veroordeeld.

In de kerkdienst was nog een huilend meisje dat al zeker anderhalve maand in Zestienhoven is. Ze ging op het laatst maar naar de gang, omdat ze zo hard huilde dat niemand meer iets kon verstaan.
Twee doktersassistenten kwamen op de gang naar haar toe kwamen en keken wat er aan de hand was. Ze stelden vervolgens de diagnose: "Het is te warm in de kerkzaal".
Een van mijn medebezoekers suggereerde dat het misschien emoties waren. "Welnee, het is de warmte!" zeiden de professionals.

Emoties? Illegalen hebben geen emoties!


Dinsdag 10 april 2007

Omdat Marijke Zestienhoven niet meer binnen mag, ging ik Yildiz opzoeken.

Het bezoek duurde zoals gebruikelijk altijd korter dan het uur waar je recht op hebt. Het inchecken kost veel tijd (één tegelijk!), evenals het ophalen van degene voor wie je komt. Bovendien zit er een overkill aan bewakers bij, die hun portofoon op de hardste stand hebben staan. Er ging ook nog een alarm af, wat als reactie alleen een hard lachen van de bewakers uitlokte. Ik ben er niet achter gekomen waarom ze zo vreemd reageerden op ‘alarm’.

Yildiz zei dat er in Zestienhoven misschien in theorie wel een reglement is, maar: zoveel gezichten, zoveel regels. Ze had meerdere malen een briefje ingevuld met verzoek om eigen onderbroeken en sokken, maar die had ze mooi niet gekregen. Wel papieren onderbroeken, die broeierigheid en eczeem veroorzaken, waarvoor ze nu onder behandeling is bij de dokter. Fijn!


De uitzetting van Yildiz

Ik heb af en toe nog steeds contact met Yildiz, de vrouw van zestig jaar uit Turkije, die omstreeks 10 april 2007 werd uitgezet vanuit Zestienhoven naar Istanbul.

Hieronder volgt een verslag van haar verhaal over haar ‘uitzetting’. Dit is een voorbeeld van een uitzetting ‘the easy way’. Er is geen gebruik gemaakt van ‘escorts’, handboeien, ‘gepast geweld’...
Op haar ‘ticket’ staat de vlucht geboekt voor 08.35 uur.

Ze wordt reeds om 02.30 uur door de bewaking op Zestienhoven wakker gemaakt. Dan wordt ze twee uur in een lege cel gestopt. Geen eten, geen drinken, geen wc. Buiten de deur staan bewakers met elkaar te praten en te lachen. Ze geven geen informatie over wat er staat te gebeuren, over hoe lang ze in die kale cel moet zitten.

Later wordt ze uitgecheckt. Bij binnenkomst in Zestienhoven waren haar waardevolle zaken in twee verschillende zakken opgeborgen. Daar heeft ze ontvangstbewijzen van, daar heeft ze voor getekend. Nu blijkt dat men van twee zakken één gemaakt heeft, waarbij het een en ander ontbreekt, waaronder sierraden.
Wanneer ze dit ontdekt, protesteert ze. Het viertal bewakers dat haar omringt zegt dat ze haar mond moet houden, moet meewerken en gewoon moet tekenen. Ze is bang dat de ‘heren’ haar anders gaan slaan, dus ze kiest eieren voor haar geld en vertrekt met dat wat ze nog over heeft.

Dan volgt het transport. Ze wordt vervoerd in een busje met verschillende compartimenten. Het is er krap, ze heeft haast geen ruimte. Ze heeft nog steeds geen mogelijkheid gekregen om gebruik te maken van een toilet.
Het busje maakt een stop, er worden meer mensen ingeladen. De motor blijft stationair draaien, uitlaatgassen vullen de ruimte.
Yildiz krijgt het benauwd. Ze bonst op de deur om hulp, maar er blijkt helemaal geen personeel in of buiten de bus die dat wil of kan horen. Ze zit dus gewoon alleen in zo’n stinkende bus.
Later keert het personeel terug. Ze vraagt of er iets opengezet kan worden. Dat kan niet. Ze vraagt het nog een paar keer aan andere bewakers, maar zonder resultaat. Als ze om aandacht te trekken tegen de wand van het busje slaat, slaat het personeel gewoon terug.

Uiteindelijk komt ze op Schiphol aan. Daar kan ze eindelijk naar de wc: eentje met camera, maar zonder wc-papier. Ze moet wachten in een ruimte met nog meer mensen. De bewakers gedragen zich slecht. Ze vergelijkt ze met de Gestapo. Als iemand wat vraagt, wordt gedreigd met geweld.

Fly Deportation Class Haar vlucht blijkt te zijn uitgesteld tot 11 uur. Ze heeft al die tijd niets te eten of te drinken gehad.

Men had haar verteld dat ze haar naar Izmir zouden vliegen; ze wordt echter in Istanbul uit het vliegtuig gezet.

Koopt u zelf uw ticket verder maar.

Onze ‘service’ gaat tot hier en niet verder.

Inmiddels gaat het niet goed met Yildiz.

‘Janneke, mir geht’s so slecht!’ is het eerste wat ze me half huilend door de telefoon vertelt.

Ze heeft 37 jaar in Nederland gewoond. Haar familie zit niet meer op haar te wachten. Ze kan wel voor korte tijd bij haar zuster wonen, maar nu al tekenen zich de eerste spanningen af. Ze is geschrokken van de veranderde mentaliteit in Izmir. Ze heeft dat natuurlijk niet van dichtbij kunnen volgen. Stel je jezelf voor als je na 37 jaar terugkeert in Nederland – dan weet je ook niet wat je meemaakt.

Ze heeft vrijwel geen geld, ze zit niet eens in het ziekenfonds. Ze wil het liefst op een boerderijtje gaan wonen en dingen verbouwen. Maar hoe?

Ze vraagt me naar haar oude woonplaats in Nederland te gaan om foto’s te maken van haar volkstuin – souvenir, herinnering aan gelukkiger tijden. Ze denkt niet dat ze in de gelegenheid is om terug naar Nederland te gaan. Kan ik niet naar Izmir komen? Ze heeft niemand om mee te praten en tussen ons klikt het goed. Helaas, ik weet niet waar ik het geld vandaan moet halen. Ik ben vast rijker dan zij, maar wel arm voor Nederlandse begrippen.

Ik ga haar binnenkort weer opbellen. E-mailen is helaas niet mogelijk, want ze is analfabete - schrijven heeft dus weinig zin.


Verslag kerkdienst donderdag 12 april 2007

De geestelijke verzorger uit Kongo ging voor, want de ‘onze’ is aan zijn oog geopereerd en dus niet aanwezig.

Het viel me op dat de invaller nu wordt uitgeprobeerd. Zo werd hij niet gewaarschuwd dat wij stonden te wachten, noch werden wij naar boven gebracht volgens het nieuwe protocol van de bewaking. Uiteindelijk ging hij maar op goed geluk naar beneden om ons te halen.

Tijdens de dienst kwam een bewaker naar binnen die zei dat de kaarsen uitmoesten, op bevel van het afdelingshoofd. De invaller deed alsof hij niks hoorde en liet de kaarsen branden, wat me van hem meeviel.

Esi uit Ghana klaagde over het eten. Het is voor de mannen veel te weinig, en iedereen heeft verstopping van al dat brood. Ik ben afgelopen dinsdag op bezoek geweest bij haar, inmiddels uitgezette, Turkse celgenote. Die gaf mij tijdens het bezoek een briefje van Esi, waarin Esi me vroeg of ik haar vriendin wilde bellen, want die had Esi’s kleding bewaard.
Ik heb dat gedaan, maar die vriendin belde me maar niet terug. Esi in tranen: "Wie kan je nog vertrouwen?"- "Ze pást mijn kleren niet eens!".
Gelukkig belde de vriendin vandaag en hopelijk komt alles nog goed - want Esi wordt dinsdag uitgezet.

Verder waren er mensen uit pure ellende zelf maar tickets gaan kopen, zodat ze zo snel mogelijk Zestienhoven uit konden. Het vreemde fenomeen doet zich trouwens nogal eens voor dat zij die weg willen eindeloos blijven, en zij die niet weg willen binnen een paar dagen op het vliegtuig zitten.

Ook heb ik gesproken met een vrouw uit Botswana. Die is woensdag bij de rechtbank geweest om asiel aan te vragen, en moet nu de beslissing op Zestienhoven afwachten. Een hele rare beslissing: Zestienhoven is een uitzetcentrum! Zouden ze van gekkigheid niet meer weten waar ze iedereen moeten plaatsen, of doen ze het expres zo?

Een vrouw uit Kroatië is op Zestienhoven beland omdat een andere moeder haar dochtertje van twee sloeg. Zij sloeg die moeder terug en werd aangegeven. Politiebureau, voorkomen, Nieuwersluis, in hoger beroep vrijgesproken en nu toch maar op Zestienhoven, want ze is toch met justitie in aanraking gekomen. Ze heeft mensen een ticket voor haar laten kopen en reist nu snel af naar Kroatië, om uiteraard binnen no time weer terug te komen en eindelijk haar kinderen weer in vrijheid te kunnen zien.

Er is nog maar één Irakees over van het groepje dat er een paar weken geleden zat, uitgerekend diegene die liever vandaag dan morgen Zestienhoven wilde verlaten. Hij ziet er slecht uit, is mager geworden. Hij eet dan ook bijna niet en slaapt ook heel slecht. Hij vertelt dat hij pijn aan zijn maag heeft.

Er zit een vrouw in het centrum die vijf maanden zwanger is. Ze moet haar cel delen met een andere vrouw. Ze heeft astma, ze stikt ’s nachts zowat, maar er kan geen raampje open. Ze zit onder de uitslag: van de zenuwen, van de papieren handdoeken, van de papieren lakens. De dokter zegt dat die uitslag niets te betekenen heeft en schrijft dan ook niets voor. Ze maakt zich de hele dag zorgen over haar eigen lot en dat van haar toekomstige kind...


woensdag 25 april 2007

Ik was gisteren bij een vriend die in diverse gevangenissen voor vreemdelingen gezeten heeft en die vertelde dat het schering en inslag is dat er dingen verdwijnen bij de uitcheck. Dáár zou nou eens iets aan moeten worden gedaan.
Hij had een man gekend die 360 euro had geleend van iemand om zijn vliegticket mee te betalen. Bij uitchecken was dat geld weg - niet meer te vinden natuurlijk. De man raakte in paniek, werd boos en belandde in de iso. Daarna realiseerde hij zich dat hij a) geen geld meer had en dus b) het geleende geld niet terug kon betalen en c) ook niet meer uit detentie kon komen op eigen initiatief. Dus toen hij weer terug was op de afdeling hing hij zichzelf op in de douche.


Verslag kerkdienst donderdag 26 april 2007

Met in de hoofdrol: een totaal geflipte bewaker.

Hij manifesteerde zich al bij het hek: wij mochten er niet in. Ze waren binnen "dingen aan het doen of regelen", dus hij had bevel gekregen ons te weren tot 13.05 uur. Hij liep druk en opgefokt heen en weer, wij wachtten geduldig. Om 13.05 uur echter waren de dingen nog steeds niet gedaan, zei hij tenminste, dus we "mochten" buiten blijven - kerkdienst of niet. Gelukkig kwam daar hulp uit onverwachte hoek, in de vorm van een afdelingshoofd, die hem toen bevel gaf ons binnen te laten.

Een baan voor u? Tijdens de dienst zat een bewaakster toezicht te houden. Ze was duidelijk op haar hoede, portofoon in de aanslag. Bij de vredeswens (allemaal opstaan, elkaar de hand schudden en ‘vrede’ wensen) keek ze bang om zich heen, want ze raakte het overzicht kwijt. Ze seinde naar de geflipte bewaker die kennelijk achter de deur had gestaan. Hij kwam namelijk onmiddellijk binnen, om vervolgens binnen te blijven en zich overal mee te bemoeien, luidkeels stilte eisend. Als mensen niet gelijk van schrik hun kop hielden, sprak hij ze boos toe: "You are acting disrespectful!"

De vraag is wel wie hier nou disrespectful was... Iedereen moest naar hem luisteren, hij had de totaalregie.

Er was een man uit Nigeria met een gebroken been (daarover later meer), die op een gegeven moment in het zijkamertje ging zitten. Dat mocht niet van meneer de geflipte bewaker. "It's so hot in there!" zei de man met het gebroken been, die niet kon staan, anders dan leunend op zijn kruk. Maar de geflipte bewaker was onverbiddelijk: "Naar binnen! Bij elkaar blijven! Anders raak ik het overzicht kwijt! Ik wil geen uitzonderingen!"

Iedereen was al naar de gang gedirigeerd, maar één man moest op bevel van de geflipte bewaker weer terug naar de kerkzaal. Hij had, in de ogen van de bewaker, teveel gepraat tijdens de dienst, gelachen en door zijn drukke gedrag de anderen aan de gang gemaakt.
Dus werd de oproerkraaier in het bijzijn van twee geestelijke verzorgers en drie mensen van de bezoekgroep de mantel uitgeveegd en een lesje geleerd. Ik wist niet waar ik kijken moest van plaatsvervangende schaamte!

De man zei dat de geflipte bewaker het niet goed gezien had. Daarop zei de geflipte bewaker dat als dat zo was, hij heus niet te beroerd was om zijn excuses aan te bieden. De man zei: "Oké," en toen voegden ze zich bij de anderen op de gang, ons verbijsterd achterlatend.
Ik hoop niet dat de geflipte bewaker inmiddels alsnog zijn gram heeft gehaald en de man op rapport heeft gezet, waar wij niet bij zijn. Dat ligt eigenlijk wel in de lijn der verwachtingen….

Nog even over de man met het gebroken been: die was van zijn bed gelicht in Den Haag. Hij was niet gelijk braaf meegegaan met de ‘heren’ van de vreemdelingenpolitie. Daardoor zat ‘ineens’ zijn voet tussen de deur van het busje en brak hij zijn middenvoetsbeentje. Er was naar gekeken in Delft, maar de man heeft nog steeds pijn en wil dat het ziekenhuis ernaar kijkt. Hij heeft inmiddels wel de medische dienst van Zestienhoven gezien, maar die doen vooralsnog niks.


Janneke, April 2007.

Zwartboek Uitzetcentrum Zestienhoven - maart 2007

Verslag kerkdienst donderdag 1 maart 2007

Bij binnenkomst kregen we weer eerst de verplichte figuren: scan, kluisjestoewijzing en gemekker vanuit de portiersloge. Deze keer is het absolute nulpunt bereikt, want zelfs mijn éne pak koekjes werd geweigerd.

"Geen koekjes meer!" meldde de portier triomfantelijk.

De geestelijke verzorger kwam naar beneden om ons halen volgens het nieuwe, ons opgedrongen, protocol. Ik dacht (dom! dom!) de regels te slim af te zijn door de geestelijke verzorger mijn pak chocolate chipcookies in de handen te duwen: "Hier, voor na de dienst".

Maar nee, hij blijkt zich geheel geconformeerd te hebben aan het wekelijks meer inperken van de ‘bevoegdheden’ van de bezoekgroep door het afdelingshoofd en zijn trouwe vazallen. Met de woorden: “De instelling zorgt voortaan voor de koekjes, dus stop ze maar in de kluis”, liet hij de portiers zien dat hij volledig achter hen stond en dat hij de bezoekgroep streng in de hand zou gaan houden.

Geen cent teveel! Eenmaal boven gekomen bleek achteraf dat de instelling pas vanaf volgende week de koekjes te gaan regelen; zodat deze keer de koekjes uit eigen zak waren betaald door niemand minder dan de geestelijke verzorger uit Kongo. Die moet ongetwijfeld gedacht hebben: sober regime, sobere versnapering, want hij had de aller-goedkoopste biscuitjes ingeslagen. Eenmaal per week heb je dan als gevangene de gelegenheid gratis iets lekkers te krijgen, word je afgescheept met een mariakaakje van c-kwaliteit.

De geestelijke verzorger uit Kongo hield zich gedurende de dienst achterin de zaal op, met de armen over elkaar, argwanend rondkijkend. Aldus straalde hij qua lichaamstaal hetzelfde uit als de bewakers.

Er was één nieuw kind (met moeder) in het centrum, maar niet aanwezig bij de kerkdienst.

Over het lot van de andere kinderen en hun ouders is niets bekend, evenmin over het lot van de moeder en haar kind uit Togo.

Ik vind het nodig dat de geestelijke verzorger ons voorstelt als vrijwilligers. Ik heb erover nagedacht, en als ikzelf in een uitzetcentrum in bijvoorbeeld Angola zou zitten, zou ik ook niet weten wie de vrijwilligers zijn en wie bij de instelling horen.

Dus, omdat de geestelijke verzorger het vergat, heb ik het zelf maar gedaan: ons voorgesteld en gezegd dat wij niet op Zestienhoven werken, dus dat mensen ons alles kunnen vertellen. Dat wij het niet eens zijn met het beleid en dat er aanstaande zondag een wake is waarbij mensen van buiten solidariteit betuigen aan de mensen in het uitzetcentrum.

Tot slot: hoe een muziekinstrument paniek kan veroorzaken.

De geestelijke verzorger had zijn gitaar van thuis meegenomen, een exemplaar met alle zes snaren erop, in tegenstelling tot de gitaar met vijf snaren die in de kast staat. Zijn gitaar ging tijdens de dienst van hand tot hand, maar het lukte niemand om een beetje acceptabele begeleiding te verzorgen voor ‘We shall overcome’,’ What a friend we have in Jesus’ en de rest van de spirituals.

Tijdens het opruimen rende de geestelijke verzorger ineens als een haas weg, om later uitgebreid de grond af te speuren.

Wat was er aan de hand? Het bleek dat er een snaar ontbrak! Nu waren er dus twéé gitaren met vijf snaren.

Paniek! Een snaar is een prima zelfmoordattribuut. Vastmaken aan de luchtkooi, je hoofd erdoor steken en vul zelf verder maar in. De geestelijke verzorger zag het in ieder geval helemaal voor zich, en dat zou dan zíjn schuld zijn!

Gelukkig wist ik dat snaren soms in een gat in het instrument kunnen vallen - dat was hier dus ook gebeurd. De geestelijke verzorger viel me bijkans om de hals van opluchting, en rende snel terug naar de telefoon, om de reeds gealarmeerde beveiliging terug te fluiten.

Dát zou een commotie veroorzaakt hebben! Fouilleren, visiteren, celinspectie, recreatieruimte-inspectie, kortom: de hele boel op zijn kop! En zo liep alles toch nog goed af.


Verslag kerkdienst donderdag 8 maart 2007

Bij binnenkomst had ik een hongerdoek (iets in het kader van de vastenactie) bij me, netjes van tevoren aangekondigd via de geestelijke verzorger. De dikke portier was voor de gelegenheid heel aardig, want hij wou wel eens weten wat een hongerdoek was, en hij begreep ook wel dat ik hem dat niet zou vertellen als hij zijn gebruikelijke formele houding aan zou nemen. Dus liet hij zich van zijn charmantste kant zien en kreeg hij netjes uitleg van mij (ik ben ook de rotste niet).

“Maar koekjes mogen niet meer!”, zei hij vals lachend.
“Nee, die krijgen we voortaan van jullie” zei ik, (haha).
Dat was het einde van de charmante houding van de dikke portier, want toen ik vroeg: “Kan ik alleen naar boven, ik weet de weg hoor?”, zei hij bars: “Nee! Zo zijn de regels” (zijn regels).

Daarna liet hij me wachten door te liegen dat de geestelijke verzorgers niet bereikbaar waren (bij navraag bleek dat de een zijn mobiel aan had en de ander zijn pieper).

Ik was al bang dat het wel eens een tijdje kon gaan duren voordat ik naar boven zou worden gebracht, dus ik ging in het halletje op de grond zitten wachten, wat dan niet bepaald uitstraalt dat je ‘hoog bezoek’ bent. Dat was ook precies mijn bedoeling, want ik wilde al lang eens uitvinden hoe ze in ’ons’ centrum omspringen met ‘gedetineerden’ . Nu rook ik mijn kans.

Een bewaker zag mij vanuit zijn 1.95 m positie zitten en zei:

“Jij dacht zeker: ik ga er maar bij zitten. Is het comfortabel?”
“Nee natuurlijk niet” zei ik, “kunnen jullie niet wat stoelen neerzetten?”
Hij: “Dat gaan we niet doen”.

Tot zover onze conversatie. Hij liet me voorgaan en begeleidde me helemaal tot ín de kerkzaal, deed zelfs de deur voor me open! Dat is ongetwijfeld uit de macht der gewoonte, aangezien gevangenen zelf nooit een deur open kunnen doen omdat ze geen sleutels hebben. De geestelijke verzorger bedankte hem vriendelijk, ik niet.

Vandaag was het een druk bezochte dienst met veel mensen die er al een hele tijd zitten. De doorstroom lijkt me verstopt, zou dat misschien door het generaal pardon komen?

8 maart is internationale vrouwendag. Alle gevangen vrouwen kregen vandaag van de geestelijke verzorger een gele roos, waar ze ontzettend blij mee waren. Na afloop van de dienst vertelde hij dat hij ook rozen had uitgedeeld aan een aantal vrouwelijke personeelsleden, die aangenaam verrast waren. Hopelijk verandert hierdoor de houding van het personeel richting geestelijke verzorger.

De instelling zou dus voor de koekjes zorgen, hadden ze ons vorige week beloofd. Maar zoals te verwachten was dat nog niet gelukt.

’s Ochtends had ik gebeld met de advocaat van een Irakees. Die vertelde dat Irakezen in principe niet uitgezet mogen worden, maar zijn cliënt heeft een aantal aanvaringen met justitie gehad.

Advocaten moeten alert zijn op de mogelijkheid dat hun cliënten in aanmerking zouden kunnen komen voor het generaal pardon – dat betekent lijkt mij dat wíj alert moeten zijn op gevangenen die zeggen dat hun advocaat niks voor ze doet.

Advocaten blijken min of meer te kunnen bepalen waar hun cliënten vast komen te zitten, althans dat geldt voor vreemdelingenbewaring. Deze cliënt is abusievelijk naar Zestienhoven gebracht, en de DJI moet nu een besluit nemen waar hij dan wel naar toe moet. Dus daar zit hij nu, te wachten en te wachten.

Ik heb van een aantal mensen de namen en telefoonnummers van hun advocaten opgeschreven, juist van díe mensen die zeggen dat hun advocaat niets voor ze doet. Ook heb ik namen gegeven van advocaten die goed bekend staan – helaas had ik geen telefoonnummers bij me. Volgende week aan denken!

Er zit al een paar weken een man bij de kerkdienst die zich gedraagt als een zombie. Hij beweegt zich stijfjes en hij reageert niet als iemand tegen hem praat. Ook de kerkdienst schijnt hem niet te kunnen raken. Ik ging naast hem zitten en probeerde contact met hem te krijgen, maar het is me helaas niet gelukt. Zou de man onder de medicijnen zitten? In deze staat kun je toch iemand niet uitzetten?

Tot slot: toen de mensen weer gehaald werden zei ik tegen de bewaker die dacht dat ik ‘gedetineerd’ was:

“Het is vandaag vrouwendag – doen jullie daar ook aan?”
“Nee, dat doen we niet.”
“Waarom niet?”
“Het is onzin en het is ook nooit mannendag”
“Het is hier alle dagen mannendag!”
Daar kon hij niet om lachen – toch is het waar, vrees ik.


Verslag kerkdienst donderdag 15 maart 2007

Ik zag vandaag weer veel bekende gezichten, waaronder een heleboel uit Irak. Misschien heeft de IND groen licht gegeven voor vertrek naar dit ‘geheel veilige’ land.

Mustafa die volgens zijn advocaat niet op Zestienhoven zou moeten zitten, maar bijvoorbeeld in Kamp Zeist, zit evenwel nu al zo’n maand hier. De DJI werkt verbijsterend langzaam. Van alle Irakezen heb ik nu de namen en de telefoonnummers van hun advocaten – misschien is er iets gemeenschappelijks te regelen voor die advocaten.

Wie is er schuldig aan de dood van een deportee?Ik sprak met een man uit Ghana die niet uitgezet wil worden. Hij kent niemand in Ghana: "If they are going to deport me on Saturday, I’ll kill myself."
Zijn advocaat, laatste hoop, zou hij vandaag bellen.

Zo luisterde ik nog naar meer mensen, en dat allemaal in tien minuten, in slecht verstaanbaar Nederlands, of Engels. Problemen als onterecht opgepakt, onterecht qua uitzetting want nog niet uitgeprocedeerd, naar landen die niet veilig zijn, vrouw/kinderen die nog hier zijn……Het was een beetje veel voor mij alleen.

Ik hoorde nog nieuws over Khaled, de Irakees met/zonder schoenen. Hij is overgeplaatst naar de bajesboot. Ik heb hem een kaart gestuurd, maar ik kreeg geen telefoontje terug. Ik weet nu waarom: de man is aldaar gelijk in observatie (lees: isolatie) geplaatst.

Wat justitie mensen al niet aandoet: hij was nét twee weken in isolatie geweest én in hongerstaking; hij kwam juist terug van het ziekenhuis. Nu begint het hele gesodemieter weer opnieuw. Een geestelijke verzorger van de boten heeft hem opgezocht en vertelde dat Khaled met niemand contact wilde maken.


Verslag kerkdienst donderdag 22 maart 2007

Een bewaker bracht ons volgens protocol naar boven. Ze hebben ons inmiddels precies waar ze ons hebben willen - daar baal ik heel erg van. Mogelijk droeg dat bij aan mijn uitstraling, want ondanks dat ik na afloop als altijd dezelfde directe en eigenlijk tamelijk impertinente vragen aan mensen stelde, dacht men deze keer dat ik ook uitgezet werd, één van hen was. "Waar kom jij vandaan, hoe kom jij hier?" Het is erg genant om dan te moeten melden dat ik een van de weinigen ben die zometeen gewoon naar buiten stapt en naar huis kan gaan.

Er waren veel mensen uit Kongo en Angola. Ongetwijfeld bijeengedreven zodat er een hele charter gevuld kan worden met zwart vee. Kun je met ze doen wat je wilt, want er is geen publiek bij aanwezig.

Overval! De meeste mensen worden ’s nachts of ’s ochtends heel vroeg overvallen door de politie, die getipt is door een of andere klootzak: daar woont een illegaal. Of ze worden uit de trein gehaald – doordat ze er niet westers uitzien wordt er speciaal aan hen gevraagd of ze hun papieren kunnen laten zien. Nee dus.

Ik miste een aantal mensen, zoals de zombie en sommige Irakezen. Mustafa uit Irak is er nog steeds, over twee weken moet hij naar de rechtbank. Intussen kan zijn advocaat hem maar niet overgeplaatst krijgen.
Hij vertelde: "Overplaatsing wordt besloten door de DJI. Dus die heeft een fout gemaakt en moet de zaak heroverwegen". Blijkbaar heeft de DJI geen haast meer als iemand eenmaal in vreemdelingenbewaring zit.

Mohammed uit Irak klaagde: "Waarom ben ik de enige van mijn vrienden die nog hier zit? Ik heb niks gedaan, ik heb helemaal geen criminele achtergrond!".
Zijn advocaat belooft telkens op bezoek te komen, maar hij komt nooit. Nu zou hij weer vanmiddag komen, maar Omar had zoiets van: jaja zal wel.

Net voordat de dienst begon werd iemand door een bewaker opgehaald. Die bewaker zei tegen een andere bewaker: "Hij wordt overgeplaatst". Níets tegen de man zelf! Het is zo respectloos, zo getuigen van minachting, dat ze niet eens de moeite nemen om iemand zich erop te laten voorbereiden dat hij ergens anders naar toe moet, dat ze iemand geen gelegenheid geven om afscheid van zijn vrienden/kennissen te nemen, de tijd geven om zijn spullen goed op te ruimen, bij elkaar te zoeken. Kortom: om afscheid te nemen.

Over huisvesting: Mustafa heeft nu een eigen cel, van 2 x 2 m. Dat is nog veel kleiner dan een politiecel! Zoals hij het uitdrukte: "Je ligt met je hoofd tegen de wasbak". Of zei hij: wc?

Een vrouw uit Ghana vertelde dat ze met zes vrouwen in een cel zit. Vier bedden en een stapelbed in een grote cel, wel zo groot als de ruimte waarin de kerkdienst wordt gehouden. Dat klinkt als een tijdelijke oplossing, maar ja, dat kan ik niet goed beoordelen want ik heb nog nooit een afdeling van binnen gezien.

Ik vraag me trouwens al maanden af wat er toch uitgespookt wordt in de ruimte naast die van ons. Soms is die in gebruik als kantine, maar vaak komt daar de IND of zijn er presentaties.

Waarom staan er dan van die dozen met blauwe plastic handschoenen en zie ik Nederlandse vrouwen daarmee vluchtelingenvrouwen onderzoeken, terwijl er bewaking bij zit? Wat zijn dat voor onderzoeken? De keren dat ik het zag zat iedereen op een stoel, dat nog wel.....

Natuurlijk een klein detail, maar wel bijzonder veelzeggend: ja, de instelling heeft eindelijk voor de koekjes gezorgd. Maar hoe kon het ook anders: rollen mariakaakjes van een of ander eigen merk. Sober regime, en dat zullen ze aan álles zien. Zodoende waren er niet veel liefhebbers voor deze beledigende ‘traktatie’.

Blikken van: die rommel mag je houden. En gelijk hebben ze!


Janneke, Maart 2007.

Zwartboek Uitzetcentrum Zestienhoven - februari 2007

Verslag kerkdienst donderdag 1 februari 2007

Ik was vandaag de enige bezoeker, dus ik had het druk.

De geestelijke verzorger en ik waren bang dat de smokkelactie van vorige week gevolgen zou hebben, minstens een fouillering, maar er gebeurde niets. Nou had ik ook niks bij me, maar ik hád in mijn jaszakken iets verstopt kunnen hebben. Wel keek een bewaker erg openlijk tijdens het koffie drinken door het raampje in de deur. Ik heb me openlijk met mijn rug naar hem toegekeerd, of me zoveel mogelijk buiten zijn blikveld opgesteld.

Dit is wat ik allemaal hoorde:

Een man uit Irak is opgepakt vanuit een klooster in Nijmegen. Hij zat daar ondergedoken. Twee mannen kwamen zogenaamd op bezoek, de broeders lieten hem binnen. Toen ontpopte het bezoek zich als de IND. De ‘heren’ vroegen naar zijn papieren, rekenden hem in en voilá, daar zit hij dan in Zestienhoven.

Geboeid in het vliegtuigEen man uit Irak kwam aan met het vliegtuig, had niet de goede papieren, werd onmiddellijk in de boeien geslagen en afgevoerd. Nu zit hij in Zestienhoven op zijn uitzetting te wachten.

Een man zal worden uitgezet naar Azerbeidzjan. Hij heeft hepatitis A, B en nog meer medische problemen. Als hij hier weggaat heeft hij daar nog zo’n twee á drie weken te leven, zegt hij, want in Azerbeidzjan hebben ze de benodigde medicijnen niet. Hij heeft geen advocaat, hij denkt dat dat komt omdat hij geen Nederlands spreekt, alleen Duits. Ik denk niet dat dit de reden kan zijn. De geestelijke verzorger zegt dat hij het gaat uitzoeken.

Een man uit Irak had bij binnenkomst in Zestienhoven zijn spullen moeten invoeren. Alles werd opgeschreven, hij had zijn handtekening ervoor gezet. Hij werd later uitgezet en had vijf minuten om zijn spullen na te kijken. Dat is uiteraard te weinig. Zijn uitzetting ging niet door, nu zit hij weer in Zestienhoven. Bij nadere inspectie ontbraken drie mobiele telefoons en één cd-speler aan zijn bezittingen. De man ging klagen, werd voor leugenaar uitgemaakt, wegens doorprotesteren belandde hij nog bijna in de isolatiecel.

Nu ligt er een klacht bij de Commissie van Toezicht. Hij wil niet eens zijn spullen terug, hij wil vooral weten wie er op dat moment dienst had, zodat de dief kan worden ontmaskerd.

Meerdere mensen vertelden naar aanleiding van bovenstaande klacht dat er ook bij hen spullen ontbraken, namelijk dingen die op de badafdeling zouden moeten zijn, waar ze om vroegen en die plotseling niet meer aanwezig waren. Bijvoorbeeld schoenen.

Goed nieuws: Khaled heeft zijn (‘onze’) schoenen aan. Nadat ik er achteraan was gegaan, is de bewaking ze dezelfde dag nog komen brengen. Ik ben blij dat ik mijn mond heb opengedaan!

Het meisje dat vorige week niet mee wilde met de bewakers haakte aan bij de Irakese mannenclub. De geestelijke verzorger heeft het vermoeden dat ze in een ‘verkeerd beroep’ terecht is gekomen. Ik had dat idee ook, en had een aantal dagen geleden al iemand van de stichting Blinn gemaild, met het verzoek of we wat tips kunnen krijgen hoe we dergelijke problemen bij vrouwen kunnen signaleren. Geeft Blinn misschien een cursus? Helaas heb ik nog geen antwoord gekregen.

De vrouw uit Mongolië heeft nog steeds vloeiingen. Ik heb haar mijn telefoonnummer gegeven, en beloofd dat ik bij haar op bezoek ga.

Tot slot, de bewaker, een jong ventje, die de vrouwen moest meenemen, had het moeilijk. Ik was net bezig de Mongoolse vrouw mijn telefoonnummer te geven toen hij zei: “Dames, meekomen!’”.

Wij negeerden hem.

Toen zei hij tegen mij: “Mevrouw, u ondermijnt mijn gezag!”

Ondermijnt mijn gezag, kom op zeg! Heb je gezag omdat je zo’n rood/wit/blauw uniform aanhebt?


Verslag kerkdienst donderdag 8 februari 2007

Vandaag ontmoette ik na de kerkdienst een vrouw uit Togo met haar dochtertje van een jaar en tien maanden. Ze waren hierheen gebracht vanuit Leeuwarden. De vrouw moest steeds huilen; ze heeft een advocaat die geen donder uitvoert. Ik heb haar wat speeltjes gegeven uit de speelgoeddoos. Er is nog een moeder met kind in het centrum.

Alle vrouwen zitten op het moment op de mannenafdeling, want op de vrouwenafdeling wordt een sprinklerinstallatie geïnstalleerd. Wel fijn dat zíj binnenkort ook brandveilig opgesloten kunnen worden. De tijd van ‘vrouwen en kinderen eerst’ is dus definitief voorbij (ja, vrouwen en kinderen eerst verbrand). De speeltjes kwamen goed van pas, want de speelkamer wordt ook besprinklerd.

Een aantal mensen kwam uit de gevangenis, vanwege drugszaken. Een vrouw wordt een dezer dagen uitgezet, haar man zit nog vast. De straf van een andere vrouw, uit Venezuela, is pas morgen afgelopen, maar ze is nu al hier. Schiet zeker lekker op zo, kan ze eerder uitgezet worden.

Beide vrouwen waren meer te spreken over het leven in een reguliere gevangenis dan in Zestienhoven. In de gewone bajes hebben ze tenminste een kapsalon, een ruim assortiment om uit te kiezen als je wat wil kopen, en kun je zelf koken.

De vrouw uit Mongolië lijkt steeds zieker te worden. De medicijnen die ze heeft gekregen helpen niet.

Een man uit Servië heeft het hier een jaar uitgehouden met valse papieren, maar liep bij het tonen of aanvragen van zijn sofi-nummer tegen de lamp. Politiebureau, Zestienhoven, Servië.

Goed nieuws: een man uit Iran die al een tijdje in Zestienhoven zat, schijnt vandaag of morgen vrij te komen. Daar stond ineens een gelukkig iemand, die uitriep: "Ik ga een nieuw leven beginnen!" (Met die plannen zijn ze ooit allemaal aan het avontuur Nederland begonnen, vrees ik...Gelukszoeker wordt geluksvinder, een roman met een happy end).

De geestelijke verzorger uit Kongo gaat waarschijnlijk eind deze maand los op de boot in Dordrecht. Hij wordt als zwarte man die niet zo best Nederlands spreekt, heel vaak naar zijn papieren gevraagd, en dan nogal denigrerend behandeld door de politie. Die soms best ad rem reageert:

Geestelijke verzorger: “Ik heb haast, ik heb een dienst!"
Politie: "Wij hebben ook dienst".

Na afloop wilden de bewakers weer een van de bezoekgroepleden meenemen. Die wilde niet - ik wilde juist wel, eens kijken hoe dat regime daar is, voor 24 uur dan, lijkt me genoeg. Om ook eens mogen genieten van dat verrukkelijke brood waar ze zoveel van krijgen...Van een bewaakster mocht het eerst wel, maar later zei ze dat ik dat toch eerst met de directeur moest bespreken. Ik heb de geestelijke verzorger mijn idee eens voorgelegd, maar die zag het niet gerealiseerd worden. Eventueel behoort een rondleiding wel tot de mogelijkheden, dacht hij. Ook goed.

Ik heb na afloop met de geestelijke verzorger gesproken over de kledingcontainer, de koekjes en of wij meer kunnen doen in het centrum.


Verslag kerkdienst donderdag 15 februari 2007

Ik had vandaag een introducée mee. Ze viel met haar neus in de boter: gelazer met de portier. Nadat we de spullen in het kluisje hadden gedaan, wachtten we totdat we naar binnen mochten. Een bewaakster ging naar de deur en keek ons uitnodigend aan. Wij gingen achter haar naar binnen, de bewaakster ging rechtdoor, wij linksaf. We werden gewoon doorgelaten via al die intercoms.

Eenmaal in de kerkzaal kwam een portier van G4S achter ons aan, om ons eens even haarfijn te vertellen dat het régel is dat de pástor ons ophaalt, en dat we die regel aan ons laars hadden gelapt.

Ik ging uitleggen dat we volkomen te goeder trouw hadden gehandeld, maar dat geloofde hij niet. Terwijl we op deze manier zo váák binnengekomen zijn! Hij werd dus boos omdat hij dacht dat ik me expres niet aan de régels had gehouden, en zei dat we vooral moesten weten dat we hier te gást waren. Waarop ik zei dat als we hier te gást zijn, we ook niet op zo’n toon toegesproken wilden worden. Hij vond (uiteraard) zijn toon correct; ik niet.

Het zegt eigenlijk wel genoeg dat ze ons zo behandelen. Als het echt zo is dat die portiers vinden dat deze manier van toespreken correct is, mijn god! dat doet dan wel het ergste vrezen voor de bejegening van die mensen binnen.

De portier ging schuimbekkend af, en de geestelijke verzorger uit Kongo maakte het geheel nog af door tegen me te zeggen: "Ja, REGELS ZIJN REGELS!" Wat zal ik blij zijn als die zijn eigen stek heeft.

De geestelijke verzorger uit Kongo deed trouwens vandaag de dienst op een dermate stuntelige manier, dat mijn buurman zich afvroeg waar de ‘echte’ geestelijke verzorger was. Toen ik uitlegde dat we een invaller hadden, zei hij: "Hij heeft niet veel ervaring, dat zie je zo".

Ik heb vrijwel niets kunnen verstaan van de dienst, en het is misschien wel leuk als hij nieuwe liedjes wil introduceren, maar het is volgens mij véél leuker als de "gedetineerden" (citaat geestelijke verzorger uit Kongo) die liedjes dan ook kennen. De klassieke muziek was dezelfde als die ik altijd hoor bij begrafenissen en crematies, dus daar kreeg ik een beetje de kriebels van.

Gelukkig kon ik het laatste gedeelte van de dienst laten voor wat het was, doordat ik ging spelen met een Irakees jongetje van een jaar of drie, vier. Er is namelijk een Irakese familie in het centrum: vader, moeder en drie kinderen, waarvan twee aanwezig bij de kerkdienst. De oudste jongen is twaalf jaar en trad op als tolk voor zijn ouders.

Ik heb geprobeerd om mijn sympathie te tonen en heb gevraagd hoe lang ze hier in Nederland waren (een jaar, die oudste jongen had hier op school gezeten); ze kwamen via Duitsland naar Nederland. Ze hadden drie cellen tot hun beschikking, dus ze zitten er ruim bij voor Zestienhovense begrippen.

Tijdens het spelen met het jongetje, met autootjes uiteraard, viel het me op dat hij tussen het gebruikelijke broembroem ook af en toe een ‘fuck you’ liet horen. De Zestienhovense invloed, vrees ik. De moeder uit Togo met haar dochtertje van tweeëntwintig maanden was er ook, ik heb haar de naam van een goede advocaat gegeven.

Verder scheen er nog een gezin met twee kinderen te zijn, maar die waren niet in de kerkdienst.

Hadden we maar meer tijd om met de mensen te praten, wat is nou helemaal tien tot vijftien minuten die je ook nog moet verdelen over zovelen!


Verslag kerkdienst donderdag 22 februari 2007

Vandaag waren er twee kerkdiensten: één bomvol, de andere met slechts vier mannen.

Wie is er werkelijk zondig? Het is aswoensdag geweest, dus een ieder die dat wilde kreeg een askruisje op zijn/haar voorhoofd. Wij bezoekers deden mee aan het ritueel.

We zijn nu helemaal zondenvrij geloof ik, dus er is gelukkig weer ruimte voor nieuwe zonden. Ik kreeg zelfs zo de smaak te pakken van het meedoen dat ik een hele psalmtekst heb voorgelezen.

Veel kinderen in de cel, het lijkt op: als er één schaap over de dam is volgen er meer. Als er één kind in de cel zit volgen er meer. En meer. En meer. En dat alleen nog maar in Rotterdam…

Er zitten op dit moment zeker zes kinderen in het centrum, en volgens mij zijn daar de Irakese kinderen niet bijgeteld – dat zou dan totaal komen op 9 kinderen.

Ernstig is dat de mevrouw uit Togo plus haar kindje verdwenen zijn. Je reinste Nacht und Nebel. De geestelijke verzorging tast in het duister over hun lot – het is allemaal heel plotseling gegaan. Het is absoluut belachelijk dat zelfs geestelijke verzorgers geen inzicht krijgen in wat er gebeurt met hun ‘cliënten’ - zo kan er nooit nazorg geleverd worden!.

IND is dodelijk!Juist in dit geval – die vrouw werd bedreigd door een Togolese maffiabende. Justitie en de IND doet maar wat ze wil met mensen en biedt geen enkele veiligheidsgarantie. …. Ik ga proberen te achterhalen waar de vrouw en haar kindje nu zitten – hopelijk nog in Nederland.

Achter mij zaten vijf meisjes uit Indonesië. Ze woonden eerst gezellig samen in een huis in Den Haag, toen kwam de politie, en nu zitten ze samen in drie cellen naast elkaar in dit gastvrije centrum. En wordt ze deze week nog de gelegenheid geboden gebruik te maken van een gratis one way ticket naar Indonesië.

Van de Irakese familie waren de dochter van tien jaar, het jongetje van twee of drie en de moeder aanwezig. De dochter sprak goed Nederlands en trad op als tolk.

Wat ik te weten ben gekomen: ze worden een dezer dagen uitgezet naar Duitsland. Daar willen ze van alles proberen te regelen. Dientengevolge willen ze hier helemaal niks meer.

Mijn vragen en aanboden werden door de moeder geïrriteerd terzijde geschoven. Het meisje kreeg telkens die boze moeder over zich heen. Dat was mijn schuld, dus ik hield snel op natuurlijk. Het verbaast me eigenlijk altijd al dat de meeste mensen ons zomaar vertrouwen, want waarom zouden ze dat doen? Alsof ze zulke goede ervaringen hebben met Nederlanders, met name in deze fase van hun leven hier.

Khaled, de man van de schoenen, was weer terug – ik had hem al een paar weken gemist. Hij liep op slippers, dus ik vroeg gelijk: "Waar zijn je schoenen?" Die bleek hij nog wel te hebben, maar hij kwam nu net terug van twee weken iso en één week ziekenhuis. Hij was kilo’s afgevallen, want hij was in hongerstaking geweest. Hij wil niet terug naar Irak. Hee, hoe zou dat nou komen- het is toch helemaal veilig daar nou Saddam opgehangen is?

Er was ook een jongen uit Porto (Portugal). Die had hier een poos gewoond en gewerkt, was zijn paspoort kwijtgeraakt en opgepakt. Wat gebeurt er dan – zelfs als je een Europees staatsburger bent?

Dan beland je (bijvoorbeeld) in PI de Schie. Je moeder stuurt een kopie van je paspoort op, maar daar veegt men zijn gat mee af. Uiteindelijk, na een maand, mag je dan in Zestienhoven op je vlucht wachten.. IK heb hem twee namen en telefoonnummers van advocaten gegeven die zich met deze problematiek bezighouden. Hopelijk kan hij er wat mee.

Over het generaal pardon: het lijkt erop dat sommige mensen die daarvoor in aanmerking komen, toch worden uitgezet.

Zo sprak ik Mustafa uit Irak, die hier al sinds 2000 is. Hij woonde en werkte in Terneuzen, is daar opgepakt. Hij heeft geen criminele achtergrond. Ik heb de naam en het telefoonnummer van zijn advocaat, die ik a.s. maandag kan bellen. Hij was eerst in Tilburg, waar hij het wel o.k. vond, maar HIER!

Zijn advocaat had volgens zijn zeggen een plek voor hem geregeld in Kamp Zeist. Helaas hebben ze een fout gemaakt waardoor hij in Zestienhoven beland is, ook tot verwondering van zijn advocaat. Op zijn afdeling (c1) lopen een aantal gekken rond – de bewakers zeggen dat ze ‘niks doen’ maar hij vindt ze eng (de gekken).

Een andere man uit Irak keek uitgebreid uit het raam. Waarom? Hij had nog helemaal niks van Nederland gezien, zei hij. Ja, de PI in Roermond, drie maanden. Niet dat je veel van Nederland ziet vanuit het raam van waar de kerkdienst wordt gehouden, het kijkt uit op een parkeerterrein in een industriegebied. Hij heeft verder waarschijnlijk nog de grote weg gezien, van daaruit zie je ook voornamelijk industriewijken. Maar ja, daar staat Nederland vol mee, dus eigenlijk heeft hij toch weer wel veel van Nederland gezien.

De laatste Irakees die ik sprak wilde helemaal niet terug wil naar Irak, maar vond het zó verschrikkelijk dat hij gevangen zat, dat hij maar meewerkte. Hij dacht dat hij anders nooit meer vrij zou komen. Hij vertelde bovendien dat de eenpersoonscellen in Zestienhoven 2 x 2 m2 zijn!


Maandag 26 februari 2007

De geestelijke verzorger en ik hebben uitgebreid over de mail gediscussieerd over thema’s als het gedoe rond de kluisjessleutels en het meenemen koekjes en kleding, tot ‘waar het bieden van hulp nou om gaat’.

Hij is van mening dat immateriële zorg van groter belang is voor de mensen binnen dan praktische zaken. Bovendien is hij op het matje geroepen door diverse functionarissen over onze ‘invoer’praktijken. Daarom wil hij dat wij voortaan alles wat we eventueel willen meenemen met hem overleggen. We mogen zelf ook geen andere personeelsleden in het centrum meer benaderen. Hij heeft natuurlijk gelijk, zeker vanuit zijn positie gezien, dat de grootste problemen voor de mensen binnen niet liggen op het gebied van onderbroeken en sokken. Helaas is dat zo’n beetje het enige wat we kunnen proberen te regelen in die korte tijd dat we de mensen zien.

Ik schrijf hem:

"Zaken die er niet toe doen in het dagelijks leven kunnen een erg grote plaats gaan innemen in een setting als een gevangenis.

Een luchtkooi in UC Zestienhoven Vanwege het feit dat je zo’n beetje niks meer zelf kunt bepalen, beginnen dingen als: zelf niet meer kunnen bepalen wat je wilt eten en maar moeten slikken (letterlijk) wat je krijgt, buitenproportioneel veel aandacht te vragen. Zo ook het hebben van schoenen bijvoorbeeld. Hoe kun je luchten in de winter zonder schoenen? En let wel: dat is een van de weinige dingen die je kunt doen daar".


Janneke, Februari 2007.

Zwartboek Uitzetcentrum Zestienhoven - januari 2007

Verslag kerkdienst donderdag 4 januari 2007

Vandaag vierden we met oliebollen een oud Oud & Nieuw. Er waren veel bekende en veel nieuwe gezichten, totaal drieëntwintig. Na de dienst vertelde een man uit Kosovo me het volgende trieste verhaal:

Hij woont al zeker zes jaar in Nederland, soms in een huis, soms bij vrienden en soms op straat. Hij heeft geen duidelijke bron van inkomsten. Daarom ging hij afgelopen maand een keer naar sozawe om honderd euro te vragen. Die kreeg hij niet, protesteerde kennelijk teveel en werd door de portier de deur uitgewerkt. De portier gaf hem buiten nog een klap. De man uit Kosovo sloeg terug, waarop de portier hem in elkaar beukte (“die portier was honderdvjiftig kilo!”).

Zorrug dat je erbij komt.. Natuurlijk zat de man uit Kosovo fout, zo gaat dat als je in conflict komt met 'het gezag', dan win je zelden of nooit, dus hij moet a.s. maandag voorkomen.

Ze hebben hem vanuit het politiebureau gelijk maar naar Zestienhoven gebracht - zeker met het idee: dan zit hij er alvast.

Ook had hij het nog over een prent van Maria die hij aan de burgemeester had gestuurd, en die prent huilde. Ik hoop dat de rest van het verhaal wat minder fantasievol was. Trouwens, een huilende prent, daar had hij toch een hoop geld mee kunnen verdienen. Waarom stuur je die aan de burgemeester? Die heeft vast al geld genoeg!

Ook sprak ik met twee Surinaamse mannen, die (voor de verandering) dolblij waren dat ze in Zestienhoven waren beland, want ze hadden in de gevangenis gezeten wegens drugssmokkel. Ze werden morgen uitgezet en kwamen dan dus eindelijk vrij. De ene had gezeten in Vught, de andere in de Bijlmerbajes. Één had een straf uitgezeten van zestien maanden. "Wat lang!" zei ik. "Ja, maar het was ook een hele hoop drugs". Dat zal wel ja.

Ik heb ze gevraagd naar de omstandigheden in Zestienhoven. Ze zaten hier pas sinds gisteren, dus veel wisten ze niet.
Wel het volgende: als je binnengebracht wordt, krijg je een intake. Je krijgt de huisregels, ze vragen of je een dieet hebt. Al het voedsel schijnt halal te zijn, althans dat beweren ze bij de intake dus. Verder een medische check.

In de cel is geen koffieapparaat of waterkoker aanwezig, met andere woorden: als je om 17.00 uur ingesloten wordt moet je het tot de volgende morgen acht uur doen met water en met wat boterhammen die je apart hebt gelegd.

Koffie en thee zijn overdag op de afdeling. Een bibliotheek hadden ze niet gezien, wel lagen er wat boeken, maar ze wisten niet of ze die konden meenemen. Verder kon je af en toe tafelvoetballen.

Zij hadden diep medelijden met de mensen hier binnen. Mensen die elkaars taal niet konden spreken, zodat je aan niemand je verhaal kwijt kon. Als je geen Nederlands spreekt ben je sowieso heel slecht af, omdat de bewaking vrijwel uitslúitend Nederlands spreekt. De bewaking moest nog veel leren, zeiden ze, die wisten totaal niet hoe je met mensen moest omgaan.

Over dat laatste: ik zag inderdaad hoe een bewaker de mensen op luide toon toeschreeuwde, als waren ze in het leger: “JA!” Ik keek hem boos aan, zo behandel je de mensen toch niet, en hij deed het niet nog een keer, maar ik heb wel spijt dat ik het hem niet rechtstreeks heb gezegd. Volgende keer beter.

Verder: schandelijk: weer drie kinderen in het uitzetcentrum! Allemaal van een moeder uit Eritrea. Ik heb maar wat speelgoed voor op de afdeling aan de kinderen meegegeven. Nu maar hopen dat de bewaking het niet afpakt.


Dinsdag 16 januari 2007

Ik ben vandaag begonnen om in Rotterdam de opvangmogelijkheden voor mensen zonder papieren in kaart te brengen. Leuk om te weten als je zonder centen of strippenkaart Zestienhoven uitgegooid wordt. De opvang valt trouwens zwaar tegen, er is bijna niks. En wat er is, is niet veilig.

Zo vertelde iemand me dat bij hen op zekere dag twee politieagenten en twee mannen van justitie op de stoep stonden, die de baby van een familie wilden meenemen. Die baby zou als enige van de familie niet over de juiste papieren beschikken. De instantie wilde niet meewerken, deed de deur dicht, maar dat mocht niet baten. De ‘heren’ kwamen toch binnen, en namen de baby mee, met buggy en al. Just like that. In een grote auto geladen en weg. De vader was onderweg maar kwam net te laat. Nu is de baby in een pleeggezin….



Verslag kerkdienst donderdag 18 januari 2007

Het stormde en ik kreeg de deur van het portiershok niet dichtgeduwd. De dikke portier piekerde er overduidelijk niet over naar buiten te komen om te helpen, maar gebaarde alleen telkens: ‘deur dicht!’ Uiteindelijk lukte het, ten koste van twee blauwe vingers.

We maakten kennis met een nieuwe collega van onze vaste geestelijke verzorger. Hij komt uit Kongo en gaat werken op de bajesboot in Dordrecht. Hij wist nog niet wanneer, want de boot is nog niet opengesteld voor vluchtelingen. Wel voor bewakingspersoneel: kunnen ze vast proefdraaien.

Interventieteam op jacht naar illegalen Vorige week is er een interventieteam een kerk in Rotterdam binnengevallen. Ze troffen daar drie mensen zonder papieren aan, uit Brazilië, die gelijk ingerekend werden. Een van de drie, een vrouw, ontmoette ik voor de kerkdienst. Ze vertelde me dat ze haar cel deelde met een meisje van vijftien, en dat er een meisje van acht alleen zou zitten.

Ze vertelde ook dat ze heel slecht behandeld was op politiebureau Marconiplein: ze had heel weinig te eten gekregen en ze hadden geweigerd om haar maandverband te verstrekken. Schande!

Ze had met iemand een telefonische afspraak om 14.00 u – midden in kerkdiensttijd. Dus liep ik met haar naar de gang om te vragen of een bewaker haar kon begeleiden naar de afdeling. Er zat maar één bewaker op de gang, die zo aardig was om mee te gaan. (Toen zaten er dus géén bewakers meer op de gang - ik vraag me af of dát wel volgens de regels is!).

Ik kreeg achteraf nog op mijn kop van de geestelijke verzorger voor mijn eigenmachtig optreden. Hij wil dat we zijn kerkdienst niet storen, want hij ergert zich aan sommige bewakers die maar te pas en te onpas binnen komen.. Deze ‘actie’ van mij was dus een verkeerd signaal….

Na de dienst sprak ik met een aantal heel boze mannen uit Irak. Veel klachten over onterechte isoleringen, dokters die dreigen geen medicatie meer te geven als…. Ik verstond helaas de helft niet, want ze wilden zo graag hun verhaal kwijt dat ze in hun woede allemaal door elkaar heen praatten.

Een van hen, Khaled, viel op omdat hij blote voeten had, en dat in januari! Had hij het niet koud? Het bleek dat zijn enige paar schoenen helemaal kapot was. Hij had op een speciaal aankruisformuliertje nieuwe aangevraagd. Na een week kwam er antwoord: hij kreeg geen schoenen, want ze hadden zijn maat niet (maat 42). Aangezien hij niemand heeft die schoenen voor hem zou kunnen brengen, heeft een van ons twee paar schoenen geregeld. Één paar zal snel worden gebracht, het andere paar doen we volgende week. Voor iemand anders, of voor de container.


Verslag kerkdienst donderdag 25 januari 2007

Bij binnenkomst zat de dikke portier als vanouds op zijn post en hield ons argwanend in de gaten. Tip: kijk eens op de site www.werkenmetgedetineerden.nl, dan snap je hoe ze naar je kijken. Weliswaar in principe naar gedetineerden, maar ook naar potentieel verdachten, waaronder wij ons in hun ogen zeker bevinden. Terecht overigens: één van ons zag eruit als Bessie Turf, want ze had sokken en onderbroeken onder haar trui verborgen, alsmede buisjes met bodylotion. Ik was deze keer onschuldig op een enkele cobrakaart (belkaart) na.

Waarschijnlijk hebben de portiers onze amateuristische smokkelpraktijken in de smiezen gekregen, want toen we na afloop van de kerkdienst Sinterklaas stonden te spelen, kregen we een inval door een opperbewaker compleet met stroomstootstok. Hij verrichtte inspectie in de opbergkast en de contrabande werd ontdekt.

Nu hebben wíj rapport gekregen, zoals dat heet in detentieland, de geestelijke verzorger heeft op zijn lazer gehad (niet met die stok) en wij weer van hem. En dat allemaal door een onhandige escapade met wat goedkope spullen van de Zeeman. Als je toch smokkelt, doe het dan goed. Maar ja. We zien wel wat de gevolgen zijn.

Kinderen van een vmbo uit de buurt hadden ansichtkaarten gemaakt voor de gevangenen. De geestelijke verzorger had voor de kerkdienst de kaarten alvast op de stoelen gelegd, zodat iedereen een kaart zou kunnen krijgen. De scholieren waren goed op de hoogte van wat zich in Zestienhoven afspeelt, en de mensen waren blij verrast. Op sommige kaarten stond een tekening, zoals eentje met daarop een zee met een vliegtuig daarboven met aan zijn staart: ‘Freedom’..

Een aantal teksten heb ik overgeschreven:

Waarom?
Waarom jullie?
Het is allemaal zo ontzettend onterecht!
En niet veilig.
Ik weet hoe je je voelt!
En alles komt goed
Weet dat:
Ik ben bij je en ik denk aan je lieverd
Ik vind het zo erg hè
Het liefst zou ik voor jou in de plaats komen
Kusss
Amy (meisje, 12 jaar)

Hallo ik ben Ashley en ik ben 13 jaar
Ik denk aan jullie
Mijn nicht zit daar ook in zo'n gevangenis.
Maar dan om andere dingen.
Maar zet hem op en geef niet op.
Veel succes!

En laat nou niemand meer zeggen dat de jeugd niet deugt!

Een aantal mensen heeft inmiddels al wat teruggeschreven.

Verder was het een en al ellende vandaag.

We hadden weer bezoek van de geestelijke verzorger die op de bajesboot in Dordrecht gaat werken; volgende week gaat hij een ‘hut’ tot kerkruimte omtoveren. Hij verheugt zich op zijn nieuwe baan. Jawel. Ik hoorde hem aan een nieuwe bezoeker vertellen dat de mensen in Zestienhoven daar maar een paar weken zitten. Daar weet hij toevallig helemaal niets van! Dat is het verhaaltje wat justitie vertelt, maar in de praktijk werkt het heel anders. Dat is nog eens valse hoop geven!

Vorige keer schreef ik over de Irakees Khaled, die geen schoenen had.
De dag daarna, 19 januari, had één van ons schoenen voor hem ingecheckt bij de badafdeling.
Maar hoe kan dat: Khalid had ze nog steeds niet gekregen! Niemand had hem verteld dat er schoenen voor hem waren gebracht. Wat gek! Wat onattent!

Ik heb er met twee bewakers over gesproken. Natuurlijk waren dat precies de verkeerde, zij gingen daar niet over, zij konden dat ook niet doorgeven, dat moesten ze op de afdeling doen, was het wel op naam ingevoerd, klopte het nummer van de afdeling wel, en het kamernummer, enzovoorts. (was allemaal goed ingevuld). Ik heb Khaled nu hopelijk goed ingelicht, zodat hij inmiddels warme voeten heeft.

Bij de medische dienst.. Er zit al een paar weken een vrouw uit Mongolië in Zestienhoven. Ze heeft allerlei medische problemen. Ze is al vijf maanden ongesteld en heeft ook bloed in haar ontlasting. Inmiddels had ze zowaar een dokter te spreken gekregen, die bloed heeft afgenomen en die haar pillen heeft voorgeschreven. Die pillen vertrouwde ze niet erg. Maar ja, ik heb gezegd dat ze die toch maar moest innemen, want dit moet wel over gaan.

Misschien een dom advies?

Wat me ernstig aangreep was het gedrag van het meisje, waarvan ik de vorige week al had gezien dat het mis met haar aan het gaan was. Toen had ik op allerlei manieren en op allerlei momenten geprobeerd contact met haar te krijgen, maar dat was me niet gelukt. Ze wou niks, alleen maar uit het raam kijken.

Nu ging ze na afloop demonstratief op een stoel zitten en toonde daarmee aan dat ze niet meewilde. Onmiddellijk kwam er een groep bewakers bij staan, de geestelijke verzorger praatte een tijdje op haar in, en uiteindelijk ging ze dan toch mee, met tegenzin. Ik stond erbij en kon niks doen. Machteloos rotgevoel. Het enige dat ik wel kon doen was haar omhelzen en sterkte wensen - het liefst wil je zo'n meisje meenemen naar buiten natuurlijk, maar ja, dat is godsonmogelijk.


Janneke, Januari 2007.

Zwartboek Uitzetcentrum Zestienhoven - december 2006

zaterdag 2 december 2006

Wist je dat de medische dienst in Zestienhoven in z'n geheel wordt ingekocht? Naar de goedkoopste leverancier uiteraard, en dat betekent dus dat de hele boel onder de maat is. Bovendien is het een doorlopende concurrentieslag, en als jouw maatschap bijvoorbeeld goedkoper kan leveren dan degene die nu levert, wordt jouw groepje mensen aangenomen en die er nu zitten worden er uit gegooid.

Nu begrijp ik eindelijk de klacht dat mensen zo vaak andere artsen zien. Ook kan psychologische en psychiatrische hulp niet continu geleverd worden, dus daarom geven ze maar pillen, en sterkere pillen, enz.


Wake maandag 4 december 2006

Gisteren hadden we onze maandelijkse wake.

Er was een meisje uit Engeland dat vertelde dat de publieke opinie aldaar langzaam aan het veranderen is, mede doordat actiegroepen besloten hebben zich af te keren van versluierend justitieel taalgebruik.

Zo noemen ze mensen die worden opgepakt 'disappearings', analoog aan de praktijken van de junta destijds.

dinsdag 5 december 2006

Ik was vanmorgen even in Zestienhoven om kleding te brengen voor de Libanese jongen. De bewakers/portiers deden bijzonder bot tegen me, kun je nagaan hoe ze tegen de mensen binnen doen. Ik was ze nog behulpzaam door het nummer van de afdeling te zeggen waar hij zit (scheelde in het opzoeken), en toen zeiden ze: "U weet meer dan wij". Was dat maar waar.


Verslag kerkdienst donderdag 7 december 2006

Het was me het bezoekje wel vandaag! Een aantal leden van de bezoekgroep, waaronder ik, had een ‘gezellig’ gesprek naast het detectiepoortje in het halletje beneden.

We moesten lang wachten om te kunnen inchecken, omdat er een grote groep mensen naar binnen ging. Mensen van zo te zien universitair niveau, onder andere van de GGD Nederland, die kwamen vanwege een inspectierapport. (Daar horen we vast nog wel meer van).

Een deel van die groep kwam na ons binnen en wilde ons hoffelijk laten voorgaan, maar dat mocht niet: een groep moet bij elkaar blijven - dat heb je in de Efteling ook.

We zeiden tegen iemand van de groep dat er maar eens kritisch rondgekeken moest worden.
"O ja, deugt er dan iets niet?" vroeg die verbaasd.
Nee, er deugt van alles niet! (Bij nader inzien vraag ik me af hoe kritisch dat rapport zal zijn).

Daarna deed de dikke portier moeilijk omdat ik vroeg of ik twee tampons in een plastic tasje mee naar boven mocht nemen (dit omdat ik weet dat ze anders gaan zaniken: wat zit er in dat tasje - tasje moet in de kluis, dat weet u toch inmiddels allang).

De portier zei dat je helemaal niks mocht invoeren, dus ik was genoodzaakt hem te vertellen dat de tampons voor eigen gebruik waren (invoeren bij mezelf). Dat vond hij alsnog geen reden, dus moest ik in details te treden. Toen mocht het, want: "Wij zijn ook de rotste niet". (nou....).

Door het detectiepoortje met mijn tasje met inhoud. Daar wachtte ons een verrassing, want twee afdelingshoofden stonden ons op te wachten. Ons eigen afdelingshoofd en een andere met een roze trui. Van de man in de roze trui moest dat zakje (hé!) in de kluis, dus toen moest ik het hele verhaal opnieuw afsteken.
Daar was ik behoorlijk door geïrriteerd geraakt, en dat mocht weer níet, want de man met de roze trui vond dat mijn toon niet deugde, waarop ik zei dat ik dit soort dingen ook liever niet met mannen besprak, en zeker niet tot twee keer toe. Dit leek hij te begrijpen, maar hij kon het toch niet nalaten om het laatste woord te hebben door te zeggen dat ik nu toch al doorgelekt was. Oh nee, mijn broek was gewoon nat.

Wij heten in Zestienhoven ‘te gast’ te zijn. Maar ja, dat geldt ook voor de ‘bewoners’, en kijk eens hoe ze die bejegenen.....

Het gesprek kwam op koekjes en chocolade. We mochten al blij zijn dat we überhaupt koekjes mochten meenemen, en als het gedoe om chocolade(letters) nog vaker voorkwam, zou ook dat niet meer mogen.

Ook praatten we over kleding: de heren vertelden dat buiten op het parkeerterrein een grote zeecontainer staat, waar húúr voor betaald wordt, tjokvol met kleding. De mensen hoeven maar te kikken, en ze krijgen dingen daaruit, en helemaal gratis bovendien. Het centrum verkoopt zelfs slippers ónder de kostprijs!

Dus het is helemaal niet nodig dat mensen op blote voeten lopen. Of wekenlang met dezelfde kleding. Het kan best zijn dat ze niks willen aannemen van de 'goedwillende' bewakers en dat ze dan bij de bezoekgroep 'zielige verhaaltjes' gaan ophangen - natuurlijk vertellen ze opstandige verhaaltjes, maar dat is allemaal afreageren, en kletspraat, ook wel leugens genoemd. Er wordt namelijk "héél goed voor de mensen gezorgd"!

En de ‘bewoners’ zitten hier trouwens niet voor niets. Ze hebben gelegenheid genoeg gehad om vrijwillig ons land te verlaten. Dat hebben ze niet gedaan, en daarom zitten ze nu hier.

Chocolade kunnen ze overigens gewoon kópen in de vorm van snoep uit de automaat oftewel in het ‘winkeltje’; wij (bezoekers) en hij (roze trui) kregen toch ook niks gratis bij de winkel? "Wij hebben wel een groter budget", zeiden wij, maar dat was maar onzin, vond de meneer in de roze trui.

Iemand van ons uitte wat kritische taal ("u zou toch ook niet uitgezet willen worden naar Irak of Somalië?"), waaruit de meneer met de roze trui concludeerde dat we dus allemaal tegen het uitzetbeleid zijn. Snel zei degene met de kritiek dat hij alleen zijn persoonlijke mening had gegeven en hij kwam nu voor de mensen binnen.

De afdelingshoofden deelden ons mede dat we vanaf heden gemeden worden uit overlegsituaties: alles moet voortaan via de geestelijke verzorger lopen, die onze mogelijke klachten dan met hen zal communiceren. Wij zeiden dat we de indruk kregen dat de geestelijke verzorger het al druk genoeg had, maar dat vond de meneer met de roze trui niet: de geestelijke verzorger heeft tijd genoeg, zoveel heeft hij niet te doen, met die ene kerkdienst per week.

Wat mij ontzettend stoort is dat dit soort machthebbers ons met een stalen gezicht standaard-lulkoek staan te verkopen; zij weten dat wij dat weten, en zij weten ook dat wij niet teveel terug gaan zeggen, omdat we anders niet meer ‘welkom’ zijn.

Wat me ook stoort is dat zij zich indekken tegen kritiek die via ons de buitenwereld zou kunnen bereiken, door gewoon te zeggen dat 'bewoners' staan te liegen. Dat die ons maar zielige verhaaltjes staan te vertellen. (Terwijl, wie staan hier nou eigenlijk zielige verhaaltjes te vertellen...).

Boven: veel bekende gezichten. Ik had eergisteren kleding ingecheckt voor de Libanese jongen, en dat hadden ze hem zowaar gemeld. Hij vulde een briefje in, maar kreeg dat de volgende dag weer retour: niet netjes ingevuld. Vandaag heeft hij het maar door een bewaker laten invullen.

Er was een minderjarige asielzoeker (ama) van veertien jaar die wordt uitgezet, naar Duitsland in eerste instantie. Daarna naar Congo. Hij woonde in een ama-centrum in Dokkum. Niemand schijnt nu iets voor hem te kunnen of te willen doen, en ik kon ook niks meer doen, een dag voor zijn uitzetting.

Ook sprak ik met een vrouw van vierentwintig die moet worden uitgezet naar Ghana, maar die vastbesloten is te blijven. Ze kent daar niemand...

Er was een Roemeense man die al twee maanden met dezelfde kleding rondloopt. Die ook geen briefjes kan invullen, omdat hij analfabeet is. En hij spreekt geen Nederlands, alleen Roemeens en Frans, en dat hoor ik de bewakers nog niet doen.

Strijdbaarheid Het was op een bepaalde manier best gezellig, er was veel strijdbaarheid. “We are not afraid!”, zongen drie Afrikaanse vrouwen tegenover me keihard tijdens een couplet van ‘We shall overcome’.

Een jongen uit Kirgizië en een jongen uit Iran hadden dikke vriendschap gesloten. Ze vertelden me dat hun afdeling vanaf vanmorgen voor wat betreft de koffie en thee op rantsoen is gezet. Orders van de directie. Dat moet de directie maar goed doen, afknijpen, dat kweekt voornamelijk solidariteitsgevoelens onder de gevangenen!

Ik heb na afloop van de dienst verteld van het verhaal dat we beneden hebben moeten aanhoren over die kleding.

"Het is jullie recht, dus vraag het zoveel mogelijk aan de bewakers. Zorg dat die container leeg raakt!" Natuurlijk zeiden ze dat het leugens waren, wat de afdelingshoofden ons hadden verteld. En ze konden het bewijzen ook, doordat ze namelijk de hele tijd in dezelfde kleding rondliepen. Kijk, op deze manier blijft die container vol!

Trouwens, die container staat er volgens mij pas sinds vandaag - ik denk dat die daar speciaal is neergezet om goede sier te maken tegenover die groep, vanwege dat inspectierapport. De mensen mochten ook heel lang in de kerkdienstruimte blijven, en er waren maar twee bewakers op de gang (normaal zeker een stuk of vijf). Het kan natuurlijk ook niet dat de inspectie een groep gevangenen over de gangen zou zien lopen, dat staat zo slordig!

Het raam van de deur naar de wc is sinds vandaag omgetoverd in een one-way screen. Dat wil zeggen: van onze kant uit gezien zie je een spiegel, van de wc-kant uit gezien kun je ongezien naar ons kijken. Resultaat: we kunnen bespied worden zonder dat we dat zelf merken. Ik heb een aantal keren de deur opengedaan om te kijken of er iemand achter stond, maar nee. En toch bevalt me het niet.

Een van de leden van de bezoekgroep ziet er Arabisch uit. Die wilden de bewakers dus gelijk meenemen. Hij heeft zich bekend gemaakt als lid van de bezoekgroep, maar achteraf had hij een beetje spijt: dé manier om de boel eens van binnen te bekijken! Mij nemen ze niet mee, ik zie er te Hollands uit.


maandag 18 december 2006

Wij op Zestienhoven willen graag iets leuks voor de kerst doen voor onze christelijke vrienden, maar wij mogen niets invoeren en durven niets meer te vragen, want dat wordt geïnterpreteerd als zeiken, en dan wordt de portier en het afdelingshoofd boos (en wij ook). Maar ja, zij trekken aan het langste eind.

Als bezoekgroep-voor-de-christenen is het (om in stijl te blijven) godsonmogelijk om iets structureels te veranderen. Ga maar na, na al die maanden proberen zijn we minder ver dan ooit: zelfs dat akkoord over koekjes staat in de praktijk doorlopend onder vuur. Als je vindt dat een menstruerende bezoekster eigenlijk niet eens twee tampons mee naar binnen mag nemen, ben je als afdelingshoofd toch wel heel erg zielig bezig. En het doet het ergste vrezen voor de vrouwen in detentie. Zouden die wel iets krijgen?


Verslag kerdienst donderdag 21 december 2006

Mijn entree was veelbelovend: de deur ging van het slot zonder dat ik hoefde te bellen. Ik dacht nog: “Hé! Ik ben van harte welkom vandaag!”

Helaas. De drie aanwezige portiers zaten aan de andere kant van hun aquarium, draaiden zich in hun stoel om naar mij en bleven vanuit die positie gezellig zwijgend naar mij kijken. Ik voelde niet echt de behoefte om “Goedemiddag heren!” te zeggen. Zij hadden op hun beurt ook niet de geringste behoefte om mij aan te spreken. Want een ander, op de gang staand personeelslid deed mijn incheck. Zwijgend. Maar goed dat ik zoveel ervaring heb opgebouwd met piepende detectiepoortjes. En kluisjes (!).

Als ík al op zo’n licht intimiderende manier behandeld word, dan hoop ik voor de mensen binnen dat die op z’n hoogst zó behandeld worden, maar liever beter.

Er waren veel mensen in de dienst, enkele bekenden, zoals de jongen uit Libanon, nu zowaar eindelijk met andere kleding.

Ik sprak met een man uit Ghana. Hij was hier al tien jaar, en hij wilde graag terug. Hij was Nederland zat. Had een tijd in Tilburg in een P.I. gezeten. Hier was het slechter, zei hij. Slechte behandeling. Maar hij was toch nog blij dat hij niet op de boten zat.

Verder nieuws:

Mike is vrij en zit nu in Amsterdam met de kerst, in een soort opvanghuis met drugsverslaafden. Hij belde mij en zei dat hij bang was. Woensdag aanstaande hoopt hij dat een instantie in Amsterdam hem verder gaat helpen..

Ik was aanwezig op de wake bij de bajesboten. Indrukwekkend! De mensen aan de kade hadden zaklampen meegenomen, die ze aan en uit, aan en uit deden. De mannen in de boten deden hetzelfde met het licht in hun cel. Zo zag je dat er contact was, een enorm goed gevoel. Veel mensen konden hun emoties dan ook niet bedwingen en huilden. Jammer dat ‘onze’ wake niet een dergelijke impact heeft.


Verslag kerkdienst donderdag 28 december 2006

Wij moesten vandaag meerdere keren bellen voordat de portier zich verwaardige te melden dat we geduld moesten hebben: er was een calamiteit. Ik dacht al: “We mogen er niet in deze keer”, maar dat viel mee.

De geestelijke verzorger had via zijn portofoon overigens niets gehoord van enige calamiteit. Wel ging er een wasmachine van kringloopwinkelkwaliteit naar binnen. Zodat er binnenkort mogelijk een calamiteit kómt, in de vorm van wateroverlast.

Dood door deportatieEr was een recordaantal mensen aanwezig, wel meer dan dertig. Het is volgens de geestelijke verzorger een af- en aanrijden van transportbusjes.

Tijdens de dienst was er nogal wat lawaai van een opstijgend vliegtuig, en ik realiseerde me dat de mensen zo de hele tijd geconfronteerd worden met hun eigen aanstaande vlucht:

zou het volgende vliegtuig voor mij zijn?

Ik sprak met een man uit Afrika, die baalde van de hele tijd brood als maaltijd.
“Dat is typisch Nederlands”, legde ik uit.
“Eet jij ook twee keer per dag brood?” vroeg de man verbaasd.
Ik moest toegeven van wel. Dat is nou zoiets waarmee rekening gehouden zou moeten kunnen worden, als je met zoveel nationaliteiten te maken hebt. Je kunt natuurlijk minstens variëren. Maar ja, het is hier geen hotel, ik hoor het ze al zeggen.

Ik ontdek dat ik er niet meer van sta te kijken wat men vertelt. Een Surinaamse vrouw die opgepakt is toen ze bij de IND moest komen om haar verblijfsvergunning te verlengen: het begint zo langzamerhand gewoon te worden. Slecht behandeld? Dat haal je de koekoek. Als je al ziet hoe ze ons behandelen. Dreiging met uitzetting en toch nog in een procedure met de advocaat? Dat is standaard. Enzovoorts. Ik voel me machteloos en moedeloos.

Wat nog wel leuk is om te vertellen: Securicor heeft een nieuwe kledinglijn! Eerst dacht ik dat zich een nieuw uitzendbureau op de beveiligingsbranche had gestort, en misschien Securicor er wel had uitgewerkt, maar nee. Het was Securicor nog steeds, maar in een andere verpakking.

Wit overhemd, blauwe trui, stropdas rood-wit-blauw (ook weer zo Nederlands). Op de trui en het overhemd staan letters: G4S. Go for Securicor! Enorme blunder: van een afstand herken je die 4 niet als cijfer, dus lees je: GAS. En dat in zo’n uitzetcentrum…..

Tot slot: een goede jaarwisseling en een heel gelukkig 2007 toegewenst. Laten we kritisch blijven! Om de tekst van de posters op de muren van het uitzetcentrum aan te halen:

Check check doublecheck – SCHERP KRIJGEN, SCHERP STAAN, SCHERP HOUDEN!


Janneke, December 2006.